- Vlada Crne Gore
Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove Izvještaj: Rezultati posebnog nadzora nad virusom ...
Pažnja: Sadržaj ove stranice je dio arhivskog sadržaja i odnosi se na prethodne sazive Vlade Crne Gore. Moguće je da su informacije zastarjele ili nerelevantne.
Arhiva
Izvještaj: Rezultati posebnog nadzora nad virusom smeđe naboranosti ploda paradajza - Tomato brown rugose fruit virus (TOBRFV) sa preporukama
Objavljeno: 04.08.2020. • 21:22 Autor: UBHVFP
U okviru Programa fitosanitarnih mjera za 2020. godinu (Sl. list CG 9/20) i u skladu sa Planom službenih kontrola za 2020. godinu, u predhodnom periodu realizovan je posebni nadzor nad virusom smeđe naboranosti ploda paradajza-Tomato brown rugose fruit virus (TOBRFV).
Aktivnosti na sprovođenju ovog nadzora su obuhvatale terenska istraživanja i laboratorijske analize.
Terenska istraživanja su obuhvatila vizuelne preglede biljaka u proizvodnji paradajza (Solanum lycopersicum L.) i paprike (Capsicum annuum L.) u zaštićenom prostoru i na otvorenom polju i sakupljanje uzoraka od strane Fitosanitarne inspekcije. Obuhvaćeni su lokaliteti u osam opština u Crnoj Gori (Podgorica, Danilovgrad, Nikšić, Bijelo Polje, Ulcinj, Bar, Herceg-Novi, Mojkovac) i tom prilikom sakupljeno je 50 uzoraka radi laboratorijske analize u Virusološkoj laboratoriji Biotehničkog fakulteta.
Rezultati molekularnih analiza ukazali su na ODSUSTVO virusa smeđe naboranosti ploda paradajza (ToBRFV) kod svih ispitivanih uzoraka.
Virus smeđe naboranosti ploda paradajza-Tomato brown rugose fruit virus (TOBRFV), nije prisutan na teritoriji Crne Gore, ali je nova prijetnja proizvodnji paradajza i paprike uzimajući u obzir da je otkriven u nekoliko evropskih država.
Prisustvo virusa smeđe naboranosti ploda paradajza - Tomato brown rugose fruit virus (TOBRFV) je prvi put zabilježeno u Izraelu 2014. godine na paradajzu u zaštićenom prostoru, a 2015. godine u Jordanu takođe na paradajzu. U izvještajima EPPO iz 2019. godine se navodi da je ovaj virus nedavno otkriven i u Italiji, Meksiku, Turskoj, Kini, Ujedinjenom Kraljevstvu, Holandiji, Grčkoj i Španiji gdje izaziva veliku zabrinutost kod proizvođača paradajza i paprike.
U Njemačkoj i SAD (Kalifornija) je detektovano izbijanje ovog virusa u izolovanoj stakleničkoj proizvodnji paradajza 2018. godine, ali je izvršena uspješna eradikacija odnosno iskorjenjivanje.
U Crnoj Gori je na snazi Pravilnik o fitosanitarnim mjerama za sprečavanje unošenja i širenja virusa smeđe naboranosti ploda paradajza-Tomato brown rugose fruit virus (TOBRFV) („Sl.list CG“, br.10/2020.), u skladu sa Odlukom EU 2019/1615.
Evropska Komisija je donijela kao hitnu mjeru propis odnosno Odluku (EU) 2019/1615 o utvrđivanju hitnih mjera za sprječavanje unošenja i širenja u Uniju virusa smeđe naboranosti ploda paradajza (ToBRFV) (Commission implementing decision (EU) 2019/1615 of 26 September 2019 establishing emergency measures to prevent the introduction into and the spread within the Union of Tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV).
SIMPTOMI
Kod paradajza simptomi se razlikuju u zavisnosti od sorte. Lisni simptomi uključuju hlorozu, mozaik i mrlje sa povremenim sužavanjem listova. Nekrotična mjesta mogu se pojaviti na stabljikama, čašici i peteljkama. Na plodu se pojavljuju žute ili braon mrlje, sa simptomima naboranosti, što utiče na tržišnu vrijednost plodova. Plodovi se mogu deformisati i imaju nepravilno sazrijevanje. U izvještaju koji opisuje prvi nalaz u Izraelu, oboljele biljke su imale 10 do 15% plodova sa simptomima. U Jordanu je, u prvom prijavljenom izbijanju ovog virusa, bolest zahvatila skoro 100% proizvodnje. Na paprici, folijarni simptomi uključuju deformaciju, žućenje i mozaik. Plodovi paprike su deformisani, sa žutim ili smeđim površinama ili zelenim prugama.
PRENOŠENJE
Virus smeđe naboranosti ploda paradajza se prenosi djelovima bilja koji se koriste za razmnožavanje, tako da je veoma važno da se prilikom sadnje paradajza i paprike koristi zdrav rasad i sjeme. ToBRFV se takođe prenosi kontaktom (kontaminirani alat, ruke, odjeća, direktan kontakt biljka-biljka).
Virus može infektivnost održavati mjesecima u zaraženom sjemenu, biljnim ostacima i kontaminiranom zemljištu. Primjera radi, bolest paradajza je prvi put primjećena u Izraelu 2014. godine, a zatim se dalje proširio u cijeloj zemlji u roku od jedne godine (kontakntno širenje).
RIZICI I PREPORUKE
Uzgajanje paradajza i paprike u zaštićenom prostoru je veoma značajno u cijelom EPPO regionu. Simptomi bolesti smanjuju tržišnu vrijednost plodova i utiču na njihovo plasiranje. Jednom kada se virus unese u neko područje, mjere kontrole su vrlo ograničene i uglavnom se oslanjaju na eliminaciju zaraženih biljaka i stroge higijenske mjere. Smatra se da je proizvodnja zdravog sjemenskog materijala je veoma važna, kao i njegova kontrola uzimajući u obzir da su metode za testiranje odnosno otkrivanje virusa u sjemenu dostupne (ELISA, RT-PCR), kako bi se spriječilo dalje unošenje i širenje ovog virusa u regionu.
Proizvođačima paradajza i paprike se preporučuje da za proizvodnju, kako u zaštićenom prostoru tako i na otvorenom, koriste zdrav sjemenski i sadni materijal, odnosno sertifikovano sjeme i rasad, da sprovode stroge higijenske mjere jer smo već istakli da se prenosi i kontaktom, kao i da redovno vrše vizuelne preglede.
Ukoliko proizvođači primjete simptome o istim treba da obavijeste nadležnog fitosanitarnog inspektora ili izvrše prijave na telefone Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove: 020/201-945; fax: 020/201-946 ili na e-mail: upravazabezbjednosthrane@ubh.gov.me.
Fotografije sa simptomima preuzete sa internet stranice EPPO.
Vezani članci:
Da li vam je sadržaj ove stranice bio od koristi?