Uvodno izlaganje ministra zdravlja doc. dr Miodraga Radunovića na okruglom stolu na temu "Prepoznavanje djeteta žrtve seksualnog nasilja i njegov medicinsko psihološki tretman"

Poštovane dame i gospodo, učesnici okruglog stola,
predstavnici medija

Zdravstveni sistem, odnosno zdravstveni radnici, imaju značajnu i specifičnu ulogu u svim fazama zaštite djece od zlostavljanja i zanemarivanja: od prevencije preko otkrivanja i dijagnostike, pa do tretmana, praćenja i evaluacije.

Jedan od osnovnih zadataka zdravstvenih radnika je senzibilizacija šire javnosti i stručnjaka drugih oblasti. Senzibilizacija i obavještavanje o problemima i potrebi zaštite djece od zlostavljanja i zanemarivanja može se realizovati na različite načine, a jedna od njih je i organizovanje ovakvih radionica i okruglih stolova. Zbog toga i izražavam zadovoljstvo što sam danas u prilici da otvorim edukativnu radionicu osmišljenu kao okrugli sto na temu „Prepoznavanje djece žrtve seksualnog nasilja i njegov medicisko psihološki tretman“. Ovo je samo jedna od radionica koja se organizuje u okviru kampanje Savjeta Evrope „Jedno od petoro“, a koja je osmišljena u cilju ukazivanja na činjenicu da je došlo vrijeme da se prihvati stav, da svi moraju biti uključeni u promovisanju sigurnosti i emocionalne dobrobiti djece i porodice u našem društvu.

Poštovane kolege,

Zdravstveni sistem ima značajnu ulogu u prevenciji svih onih situacija koje kasnije mogu biti izvor nasilja nad djecom. Veliki značaj imaju savjetovališta u zdravstvenom sistemu, a posebno ona koja se definišu kao specijalizovana savjetovališta za trudnice, pedijatrijsko savjetovalište, savjetovalište za adolescente. Savjetodavni rad pedijatara u cilju pomoći roditeljima pri podizanju djece i zadovoljavanja njihovih razvojnih potreba, ima značajnu preventivnu ulogu. Takođe, sistematski pregledi djece mogu biti dobra prilika da se uoče početni znaci zlostavljanja i zanemarivanja, te se preduzimanjem odgovarajućih mjera koje se prvenstveno odnose na razgovor sa roditeljem, djecom ili školskim psihologom mogu spriječiti teži oblici ugrožavanaja djetetovog zdravlja i razvoja.
Do podataka o zlostavljanju i zanemarivanju ljekari i medicinsko osoblje mogu doći neposredno, prilikom pregleda djeteta, na osnovu identifikovanja simptoma zlostavljanja i zanemarivanja ili na osnovu razgovora sa roditeljem. U svim slučajevima neophodno je svestrano i detaljno ispitati sve okolnosti u kojima dijete živi, porodične odnose, kao i eventualne uzroke poremećaja u djetetovom ponašanju. Posebno treba obratiti pažnju na ranije eventualne znake zlostavljanja i pokušati doći do relativno pouzdanih saznanja o indicijama zanemarivanja.
Iako se dužnost prijavljivanja slučaja u načelu odnosi na ustanovu koja se u okvirima svoje djelatnosti bavi zažtitom djece, obaveza je ljekara i ostalih zdravstvenih radnika da svaki slučaj zlostavljanja prijave nadležnim ustanovama, odnosno službama. Ovo je i profesionalna i moralna obaveza zdravstvenih radnika. Obaveza prijavljivanja ima prednost nad obavezom čuvanja profesionalne tajne, jer se ovdije tajna otkriva u opštem
interesu deteta.

Kolege,

Jedno od osnovnih prava djeteta je pravo na život i razvoj. Svi oblici zloupotreba, nasilja, zlostavljanja ili zanemarivanja djece, kojima se ugrožavaju ili narušavaju fizički i lični integritet djeteta i osujećuje optimalni razvoj, predstavljaju povrede tog osnovnog prava. Zaštita prava podrazumijeva, prije svega, raznovrsne društvene aktivnosti usmjerene na spriječavanje i iskorijenjivanje ovih pojava, kao i organizovanje i neposredno sprovođenje zaštitnih intervencija u konkretnim slučajevima zlostavljanja i zanemarivanja djece.

Kroz programe kao što su Nasilje i zdravlje, Razvoj i zaštita mentalnog zdravlja u Republici Crnoj Gori, te razni akcioni planovi koji se odnose na propagiranje zdravlja i zdravih stilova života , a koji su saglasni Milenijumskim ciljevima razvoja i globalnim trendovima razvoja evropskog zdravstva, Ministarstvo zdravlja u saradnji sa svim relevantnim zdravstvenim institucijama insistira na organizovanju ovakvih radinica koje podižu svijest ne samo zdravstvenih radnika kao direktnih aktera, već i stanovništva, u prvom redu onima koji pripadaju vulnerabilnim kategorijama.
Još jednom da ponovim: Zdravlje djece i mladih najvažniji je kapacitet jedne države i iz tog razloga, a u nadi da ćemo ukazati na potrebu spriječavanja zlostavljanja ili zanemarivanja bilo koje vrste i to ne samo djece već i odraslih, kao i starih osoba želim vam uspješan i produktivan rad.