Pitanja proizvođača “Panto P”:
1. Kako se i na koji način vrši uzorkovanje i ispitivanje proizvoda na Listeria monocytogenes?
2. Koje se metode koriste za ispitivanje prisustva ove bakterije u proizvodima, koja se metoda koristi kada proizvod potiče iz pogona u kojem se proizvodi, a koja se metoda koristi kada je proizvod u prometu ( uzorkovan iz prometa)?
3. Kako se radi procjena rezultata ispitivanja u oba slučaja, da li postoje granične (referentne) vrijednosti za obje metode ispitivanja?
4. Od kada se u Crnoj Gori vrši ispitivanje proizvoda na prisusvo Listeria monocytogenes?
5. Zašto javnost u Crnoj Gori nikada do sada nije obavještavana o prisustvu ove bakterije u proizvodima, kada znamo (javna tajna) da je pronađena skoro kod svih preradjivača mesa u Crnoj Gori, da li ovu informaciju treba da podijelimo sa državama iz okruženja?
6. Zahtijevamo da objasnite kako je moguće da neko objavljuje ovakve stvari bez prethodne provjere, tj. dok se još uvijek čekaju rezultati dodatnih ispitivanja?
Odgovori Uprave za inspekcijske poslove:
Lysteria monocitogenes je bakterija koja je ušla u zakonske norme tek 2012. godine, kroz Pravilnik o mikrobiološkim kriterijumima, koji se tada usaglašavao sa evropskim stnadardima. Prije stupanja na snagu ovog pravilnika, dešavalo se da za proizvode od mesa, suhomesnate, kao i fermentisane kobasice, dobijamo nalaze laboratorije u kojima se potvrđuje prisustvo ove bakterije. Iako tada nismo imali zakonski osnov, preduzimali smo iste mjere kao i od kada je pravilnik stupio na snagu. Listerija je bakterija koja kod osjetljivih kategorija stanovništva izaziva zdravstvene probleme, ali isto tako, listerija se nalazi u digestivnom traktu životinja i ljudi i zdravi ljudi mogu biti kliconoše i nosioci, a da nikad ne obole. Kod utvrđivanja prisustva Listerije ili bilo kog drugog mikroorganizma ili bakterije, važno je preduzimanje mjera u cilju zaštite zdravlja potrošača, što je u ovom slučaju u potpunosti sprovedeno. Dakle, nadležni veterinarski inspektori su u ovim objektima preduzeli sve propisane upravne mjere i radnje, u cilju zaštite zdravlja potrošača, kao što su: privremena zabrana obavljanja proizvodne djelatnosti u tim objektima, uzimanje većeg broja uzoraka i briseva, pooštrene mjere pranja, čišćenja i dezinfekcije objekta i opreme, stavljanje van prometa proizvoda od mesa, u kojima je kod proizvođača utvrđena listerija, a koji su plasirani u prodaju na malo. Takođe, od svih količina tih proizvoda uzeti su uzorci. Time je potvrđeno da proizvođači proizvoda od mesa u Crnoj Gori imaju uspostavljen sistem sledljivosti, jer je odmah utvrđeno u kojim objektima u prometu na malo se nalaze proizvodi u kojima je utvrđena listerija.
U toku postupka utvrđivanja listerije u objektu “Primato P” odgovorno lice je nakon dobijenih nalaza tražilo superanalizu za proizvod koji je prethodno uzet za uzorkovanje u proizvodnom objektu. Veterinarski inspektor je 02.03.2016. godine dio već uzetog uzorka dostavio na superanalizu Institutu za javno zdravlje. Od ovog proizvođača povučena je iz prometa njeguška kobasica, kod koje je u proizvodnom objektu “Primato P” utvrđena listerija i uzorkovanje je ponovo izvršeno od povučene kobasice iz prometa na malo. U prometu na malo uzeta su tri uzorka od povučene kobasice proizvođača “Primato P” kod jednog prometnika, kao i tri uzorka kod drugog prometnika. Nalazi su pokazali da su tri uzorka kod jednog prometnika na malo uredni, dok je u drugom objektu za promet na malo, od tri uzeta uzorka, jedan ponovo pokazao prisustvo listerije. Taj uzorak je proslijeđen 17.03.2016. godine Institutu za javno zdravlje na superanalizu.
Nalazi laboratorija moraju se dostaviti najkasnije u roku od 7 dana, a izuzetno u roku od 10 dana od dana donošenja uzorka na analizu ili superanalizu. (Najduža ispitivanja traju za mikrobiološke analize gdje se vrše presijavanja na selektivne podloge i taj postupak traje najduže 5 dana i smatra se da se u roku od 2 dana može sačniti izvještaj i dostaviti podnosiocu zahtjeva za laboratorijsko ispitivanje.)
Dana 22.03.2016. godine Veterinarskoj inspekciji su dostavljena oba nalaza superanalize, koja nisu potvrdila nalaze prve analize, tj. u istima nije utvrđeno prisustvo bakterije Listeria monocytogenes.
Odgovor na treće pitanje (“Kako se radi procjena rezultata ispitivanja u oba slučaja, da li postoje granične (referentne) vrijednosti za obje metode ispitivanja?”) treba tražiti od Specijalističke veterinarske laboratorije i Instituta za javno zdravlje, koji su dužni da laboratorijske analize rade u skladu sa akreditovanim metodama.
Nakon sprovedenih svih naloženih mjera i dobijenih urednih nalaza za briseve i uzorke, subjektima kojima je privremeno zabranjeno obavljanje djelatnosti prerade i proizvodnje, odobreno je obavljanje ove djelatnosti.
U ovim objektima će se i u narednom periodu vršiti pojačan inspekcijski nadzor i kontrole.
Nisu tačni navodi da se u skoro svim proizvodima od mesa u Crnoj Gori nalazi listerija, iz razloga što svaki subjekat u poslovanju sa hranom ima plan uzorkovanja za sirovinu, gotovi proizvod, vodu, briseve, kojim se, kao obavezan parametar, traži, kod određene vrste proizvoda, a naročito kod proizvoda od mesa i sireva, ispitivanje na listeriju, u skladu sa odredbama Pravilnika o mikrobiološkim kriterijumima. Kod ovog proizvođača i kod drugih, ukoliko su sprovodili plan samokontrole, nije prijavljeno da je nađena listerija.
Na osnovu nalaza zvaničnih laboratorija, koje su akreditovane da rade ovakve analize, dato je i saopštenje o utvrđenom prisustvu ove bakterije kod određenih proizvođača, što je u skladu sa principom transparentnosti i blagovremenog i istinitog informisanja potrošača o svim nepravilnostima, sa ciljem da se ukaže na određenu hranu ili određenog proizvođača koji u određenom trenutku nije proizveo bezbjedan proizvod, a stavio ga je u promet.
Što se tiče čekanja na nalaze dodatnih ispitivanja, zakonski rok dostavljanja izvještaja je najduže do deset dana. Veterinarska inspekcija ne može da čeka toliko dugo, niti može da utiče na rad laboratorija. Isto tako, obaveza inspekcije je da upozori potrošače na neispravne proizvode, koji mogu predstavljati rizik po njihovo zdravlje.
Posebno ističemo sledeće probleme u proizvodnom procesu proizvoda od mesa kod proizvođača “Primato P”, koji su utvrđeni prilikom uzorkovanja proizvoda. Naime, ovaj proizvođač nema uspostavljen, ne primjenjuje i ne održava sistem samokontrole za 2016. godinu, zasnovan na HACCP principima, a, između ostalog, nije uradio za ovu godinu odgovarajući plan uzorkovanja gotovih proizvoda, sirovina, vode, briseva, niti je isti sproveo. Takođe, utvrđeno je da na proizvodima od mesa nema lot/serija, već samo rok upotrebe, zbog čega nalazi analize i superanalize mogu da se razlikuju, jer je moguće da se u toku dana proizvede više proizvodnih serija.
Zbog ovakvog stanja proizvođač “Primato P” biće pod pojačanim nadzorom Veterinarske inspekcije, kao i ostali proizvođači kod kojih se utvrdi da nisu uspostavili, ne primjenjuju ili ne održavaju u potpunosti propisane sisteme ( HACCP, sledljivost).
PR Služba Uprave za inspekcijske poslove