Predstavnici Vlade, Evropske unije i međunarodnih organizacija okupili su se u Podgorici na radnom ručku posvećenom unapređenju zapošljavanja i ekonomske inkluzije Roma u Crnoj Gori. Domaćin događaja bilo je Ministarstvo ljudskih i manjinskih prava, a cilj sastanka bio je jačanje zajedničkih politika koje otvaraju tržište rada za Rome.
Glavni govornici bili su Fatmir Gjeka, ministar ljudskih i manjinskih prava, Željko Jovanović, predsjednik Romske fondacije za Evropu, i Petrica Dulgheru, izvršni direktor REDI-ja (Inicijativa za razvoj romskog preduzetništva).
Ministar Gjeka je u uvodnom obraćanju naglasio hitnost uklanjanja prepreka koje godinama sprječavaju Rome da pristupe formalnom zapošljavanju:
„Danas govorimo o jednom od najvažnijih izazova, ali i prilika za naše društvo – aktiviranju potencijala Roma i njihovom uključivanju u tržište rada. Siromaštvo, nedostatak obrazovanja i diskriminacija dugo su držali Rome van formalne zaposlenosti. Naša je zajednička odgovornost da to promijenimo.”
On je istakao da je Vlada Crne Gore već preduzela konkretne korake, uključujući usvajanje nacionalnog programa za prelazak Roma iz neformalne u formalnu ekonomiju.
„Zapošljavanje Roma nije samo pitanje socijalne pravde – već i pametna ekonomska politika. Svaka osoba koja ima priliku da radi stvara novu vrijednost – za sebe, svoju porodicu i cijelo društvo.”
Predstavljajući novi izvještaj Romske fondacije za Evropu Jačanje rasta Zapadnog Balkana, Željko Jovanović je govorio o ekonomskim troškovima isključenosti i potencijalnim benefitima za Crnu Goru:
„Rješenje za nedostatak radne snage u regionu bukvalno čeka da bude uključeno u sistem. Uz odgovarajuće investicije, Romi mogu pomoći u rješavanju krize na tržištu rada i ojačati ekonomiju regiona.”
Crna Gora se suočava sa projekcijom smanjenja radne snage od 28,5% do 2050. godine. Rezultati Popisa stanovništva 2023. godine. Ukupan broj Roma u Crnoj Gori po zadnjem popisu stanovništva 2023. godine iznosi 5. 629 ili 0,90% od ukupnog broja stanovnika, dok Egipćana ima 1.655 odnosno 0,27% od ukupnog broja stanovnika u Crnoj Gori, od kojih 78% mladih nije bilo uključeno u obrazovanje, zaposlenje ili obuku prema podacima iz 2019. godine. Prema procjenama Romske fondacije za Evropu, godišnja isključenost Roma iz tržišta rada Crnu Goru košta između 25,5 i 61,4 miliona eura u izgubljenoj produktivnosti, te dodatnih do 13,5 miliona eura u fiskalnim gubicima.
Petrica Dulgheru je predstavio proširene programe REDI-ja u Crnoj Gori i naglasio značaj razvoja romskih preduzeća kao pokretača dostojanstvenog zapošljavanja i ekonomskog rasta u zajednicama.
Učesnici diskusije bili su predstavnici/ce relevantnih ministarstava, Delegacije EU u Crnoj Gori, Privredne komore, Zavoda za zapošljavanje, institucija za obrazovanje i obuke, kao i organizacije koje vode Romi. Među istaknutim učesnicima bili su ministarka rada i socijalnog staranja Naida Nišić, zamjenica šefa Delegacije EU Liselotte Isaksson i Marina Savković iz Romske obrazovne fondacije.
Ministarstvo je potvrdilo svoju posvećenost saradnji sa međunarodnim partnerima i domaćim akterima u izgradnji održivih rješenja.
„Zajedno imamo šansu da izgradimo inkluzivnije društvo – ono u kojem svi imaju istu mogućnost da doprinesu i da uživaju u plodovima tog doprinosa,” zaključio je ministar Gjeka.