Direktor Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove Vladimir Đaković učestvovao je na početnom sastanku projekta P114 „Jačanje bezbjednosti hrane, zaštite hrane od namjerne kontaminacije i mjera za suzbijanje prevara u vezi sa hranom u Jugoistočnoj i Istočnoj Evropi“, održanom 19. oktobra 2026. godine u Tbilisiju, u Gruziji. Program je nastavljen 20. oktobra terenskom posjetom u okviru projekta.
Na početnom sastanku, kojim je zvanično pokrenut projekat, predstavljeni su ciljevi, pristup sprovođenju aktivnosti i očekivani rezultati u deset partnerskih država, među kojima je Crna Gora. Tbilisi je ujedno sjedište Regionalnog sekretarijata Inicijative centara izvrsnosti Evropske unije za smanjenje hemijskih, bioloških, radioloških i nuklearnih rizika (EU CBRN CoE), u okviru koje se projekat realizuje.
U nastavku programa, za 21. oktobar 2026. godine u Tbilisiju bio je predviđen 28. sastanak nacionalnih kontakt tačaka za stratešku koordinaciju u okviru Inicijative centara izvrsnosti EU za smanjenje CBRN rizika za region Jugoistočne i Istočne Evrope. Sastanak su organizovali Evropska komisija i Regionalni sekretarijat CBRN CoE, u saradnji sa Međuregionalnim institutom Ujedinjenih nacija za istraživanje kriminala i pravde (UNICRI).
Projekat P114 finansira Evropska unija, a sprovodi agencija Expertise France u partnerstvu sa Nacionalnom školom veterinarskih službi – Francuskom međunarodnom veterinarskom službom (ENSV-FVI), Univerzitetom u Liježu u Belgiji i Univerzitetom Donja Gorica u Crnoj Gori. Aktivnosti su usmjerene na jačanje regulatornog okvira, koordinacije nadležnih organa i tehničkih i analitičkih kapaciteta za prevenciju, otkrivanje i odgovor na incidente u oblasti bezbjednosti hrane, uključujući namjernu kontaminaciju i prevare u vezi sa hranom.
Intenziviranje trgovine poljoprivrednim i prehrambenim proizvodima zahtijeva snažniju prekograničnu saradnju. Bolesti koje se prenose hranom, prevare i namjerna kontaminacija mogu ugroziti javno zdravlje, poremetiti lance snabdijevanja i trgovinu i narušiti povjerenje potrošača. Projekat zato poseban značaj daje pravovremenoj razmjeni informacija, povezivanju nadležnih službi i zajedničkom postupanju u kriznim situacijama.
„Zaštita zdravlja potrošača zahtijeva pouzdane službene kontrole, odgovarajuće laboratorijske kapacitete i pravovremenu razmjenu informacija među nadležnim institucijama. Učešće Crne Gore u ovom projektu predstavlja priliku da dodatno ojačamo sposobnost prepoznavanja i sprečavanja rizika, uključujući namjernu kontaminaciju i prevare u vezi sa hranom. Posebno nam je značajna praktična podrška kroz obuke, simulacione vježbe i razvoj jasnih procedura za zajedničko postupanje u kriznim situacijama“, istakao je Đaković.
Projektne aktivnosti obuhvataju četiri ključne komponente. Prva se odnosi na jačanje pravnih, tehničkih i operativnih kapaciteta nadležnih institucija u oblastima bezbjednosti hrane, zaštite hrane od namjerne kontaminacije i suzbijanja prevara u vezi sa hranom. Druga je usmjerena na unapređenje nacionalne i regionalne spremnosti za prevenciju, rano otkrivanje i brz odgovor na rizike povezane sa hranom.
Treća komponenta obuhvata unapređenje sistema kontrola duž cijelog lanca snabdijevanja hranom, prema principu „od njive do trpeze“, dok je četvrta posvećena jačanju prekogranične saradnje i uspostavljanju efikasnih mehanizama za razmjenu informacija među partnerskim državama.
Aktivnosti su namijenjene organima nadležnim za bezbjednost hrane, veterinarskim i fitosanitarnim službama, carinskim i graničnim organima, laboratorijama, ministarstvima, naučnoistraživačkim i obrazovnim ustanovama, kao i drugim učesnicima u lancu hrane i udruženjima potrošača.
Učešće u projektu omogućava Crnoj Gori da kroz stručnu razmjenu, obuke i regionalnu saradnju dodatno unaprijedi institucionalnu spremnost za odgovor na incidente, zaštitu zdravlja potrošača i očuvanje integriteta lanca hrane.