Crna Gora je u oblasti poboljšanja prava osoba s invaliditetom ostvarila određeni napredak, ali se uprkos tome OSI i dalje suočavaju sa mnogim izazovima kada žele da ostvare jednak pristup u svim sferama života, a posebno u pristupu obrazovanju, zapošljavanju i socijalnim uslugama.
To je poručeno na Regionalnom Forumu o socijalnoj inkluziji osoba sa invaliditetom koji je organizovao Caritas Crne Gore u saradnji sa Udruženjem paraplegičara Bar u okviru projekta Societies 2 - Podrška organizacijama civilnog društva u osnaživanju tehničkih vještina, uključivanju osoba s invaliditetom i standardima EU na Zapadnom Balkanu.
Forumu su prisustvovali predstavnici institucija i organizacija civilnog društva iz Albanije, Bosne i Hercegovine, Kosova, Srbije i Crne Gore. Učešće su uzeli predstavnici Caritasa Crne Gore, Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori, Ministarstva ljudskih i manjinskih prava i Ministarstva rada i socijalnog staranja.
Ispred Ministarstva rada i socijalnog staranja prisutnima se obratila državna sekretarka Edina Dešić i kazala kako je tema, koja je bila u fokusu Foruma, veoma važna, kako sa aspekta daljeg razvoja inkluzivnog rasta jedne zemlje, tako i sa aspekta stvaranja uslova za unapređenje položaja osoba sa invaliditetom.
U savremenom procesu digitalne i zelene tranzicije, za obezbjeđivanje održivog i ujedno inkluzivnog privrednog rasta, veoma je važno uključiti najsiromašnije, kao i one koji su socijalno isključeni, naročito mlade, žene, osobe sa invaliditetom i ostale socijalno osjetljive grupe. To ujedno predstavlja imperativ sa stanovišta realizacije ciljeva održivog razvoja, ali i sa stanovišta ostvarivanja maksimalnog rasta uz korišćenje punog potencijala društva, na način da niko ne bude isključen, kazala je Dešić.
Posebno je ukazala na značaj Konvencije o pravima osoba s invaliditetom (koju je Crna Gora prihvatila), a koja obavezuje države potpisnice da osiguraju i promovišu puno ostvarivanje svih ljudskih prava i osnovnih sloboda za sve osobe sa invaliditetom bez ikakve diskriminacije po osnovu invalidnosti.
Proces obrazovanja, osposobljavanja za rad, kao i zapošljavanje osoba sa invaliditetom omogućava ovoj ciljnoj grupi da postigne status aktivnih članova društva koji samostalno ostvaruju svoj društveno ekonomski položaj, a time i aktivno doprinose cjelokupnom razvoju društva, istakla je Dešić.
Crna Gora u ovom segmentu ima relativno dobro uspostavljen zakonodavni okvir, počevši od sistema obrazovanja kroz Zakon o vaspitanju i obrazovanju djece sa posebnim obrazovnim potrebama, sistema zapošljavanja kroz Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom i Zakon o radu, sistema socijalne zaštite kroz Zakon o socijalnoj i dječjoj zaštiti, kao i kroz zakon kojim se uređuju prava na penzijsko i invalidsko osiguranje.
U pripremi je i novi Zakon o jedinstvenom tijelu vještačenja, koji ima za cilj uspostavljanje vještačenja invaliditeta i jedinstvenih nacionalnih kriterijuma za utvrđivanje invaliditeta. Nakon donošenja ovog zakona, potrebno je u potpunosti uskladiti i izmijeniti ostale propise koji targetiraju ovu ciljnu grupu, odnosno osobe sa invaliditetom, navela je državna sekretarka.
Projekat Societies 2 finansira Evropska komisija kroz Podršku regionalnim tematskim mrežama organizacija civilnog društva. Vrijednost projekta je oko 1.1 milion eura.