Programom rada Vlade Crne Gore za 2025. godinu, u okviru Cilja 17 pod nazivom „Zdravlje građana i građanki je zalog za budućnost“, u Tački djelovanja 219, predviđena je izrada „Programa prevencije i kontrole malignih bolesti 2026-2028 sa Akcionim planom 2026-2028.
Ujedno, izrada Programa prevencije i kontrole malignih bolesti predstavlja i važan korak u ispunjavanju obaveza koje Crna Gora ima u procesu pristupanja Evropskoj uniji. Nakon što su Svjetska zdravstvena organizacija i evropske inicijative poput EPAAC-a postavile standarde za nacionalne programe kontrole raka, većina država EU razvila je ovakve strateške dokumente kao osnovni mehanizam za unapređenje onkološke zaštite, što dodatno potvrđuje važnost ovog procesa i za Crnu Goru.
Izrada ovog Programa zato predstavlja ne samo nacionalni prioritet, već i dio šireg reformskog procesa, kojim se osigurava da Crna Gora razvija moderne, integrisane i održive politike u skladu sa evropskim standardima i najboljim praksama.Ovaj program predstavlja strateški dokument koji detaljno definiše konkretne korake i aktivnosti usmjerene na prevenciji i kontroli malignih bolesti, s ciljem unapređenja zdravlja stanovništva.
Izradu programa realizovali su članovi i članice Radne grupe formirane od strane Ministarstva zdravlja Vlade Crne Gore, aktom broj 6-501/25-3148/2 od 25. avgusta 2025. godine, uz stručno-metodološku pomoć određenog broja ljekara iz svih zdravstvenih ustanova, posebno iz Instituta za javno zdravlje Crne Gore. U Radnoj grupi, osnovanoj radi izrade programa i sprovođenja planiranih aktivnosti, pored predstavnika Ministarstva zdravlja kao glavnog nosioca procesa, učestvuju i predstavnici i predstavnice brojnih drugih relevantnih institucija. Među njima, posebnu važnost imaju predstavnici i predstavnice Instituta za javno zdravlje Crne Gore (IJZCG) i domova zdravlja sa teritorije cijele zemlje, uključujući, doktore iz Kliničkog centra Crne Gore (KCCG), Doma zdravlja Glavnog grada, predstavnici i predstavnice civilnog sektora (Udruženja onkologa i hematologa Crne Gore).
Rad na razvoju Programa prevencije i kontrole malignih bolesti obavio je multidisciplinarni tim stručnjaka, u kojem je učestvovalo ukupno 17 članova i članica. Rodni sastav radne grupe bio je sljedeći: 12 žena i 5 muškarca. Ovakav sastav Radne grupe nije imao negativan uticaj na inkluzivnost procesa, već je doprinio rodno osjetljivom pristupu u planiranju i definisanju mjera Programa jer odražava stvarnu strukturu stručnog kadra u oblasti javnog zdravlja, onkologije i preventivne zdravstvene zaštite, u kojima je učešće žena dominantno. U procesu izrade Programa integrisana je rodna perspektiva, uključujući posebno razmatranje položaja i specifičnih potreba pacijentkinja oboljelih od malignih bolesti, što je prepoznato kao važan kvalitet dokumenta. Široka participacija, uz geografski uravnoteženu zastupljenost članova i članica iz različitih djelova Crne Gore, omogućila je da se prilikom planiranja i implementacije aktivnosti u potpunosti uvaže potrebe, kapaciteti i specifičnosti svih regija Crne Gore, uključujući razlike u dostupnosti zdravstvenih usluga i regionalnim izazovima u oblasti prevencije i kontrole malignih bolesti. Svim institucijama zastupljenim u Radnoj grupi, odnosno nosiocima aktivnosti kroz Akcioni plan jasno su definisane obaveze i odgovornosti, kao i precizni vremenski okviri za realizaciju pojedinačnih zadataka. Svaka institucija ima jasno određenu ulogu, u skladu sa svojim nadležnostima i stručnim kapacitetima, što doprinosi efikasnom sprovođenju aktivnosti i sprečavanju preklapanja nadležnosti.
....