U okviru projekta "Capacity building of veterinary and plant health in the Western Balkans - SANTE/2022/EA-OP/0001, Lot 2: Plant health services" organizovana je simulaciona vježba za fitopatogenu bakteriju Xylella fastidiosa – "Simulation exercise on Xylella fastidiosa" u periodu od 14. do 17. aprila 2025. godine u Baru.
Simulacionoj vježbi su prisustvovali: Vladimir Đaković - direktor Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove, dr Tamara Popović - načelnica Odsjeka za zdravstvenu zaštitu bilja, Željka Obradović i Darja Kraljević – fitosanitarne inspektorke i dr Tatjana Perović - Biotehnički fakultet.
Osim predstavnika iz Crne Gore, simulacionoj vježbi su prisustvovale i kolege iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Kosova, Makedonije, Albanije kao i eksperti iz EU.
Ova veoma opasna bakterija nije prisutna na teritoriji Crne Gore, kao ni u državama regiona, tako da je cilj simulacione vježbe da se svi predstavnici koji su uključeni u sistem zdravlja bilja, što bolje pripreme u slučaju da se jednog dana ova bakterija iznenada pojavi na teritoriji Crne Gore i u regionu.
Za potrebe izvođenja praktičnog dijela simulacione vježbe, posjetili smo maslinjak poljoprivrednog proizvođača Ahmeta Spahije, selo Dabezići, Bar i vrtni centar Kalia, Čeluga, Bar, kojima se zahvaljujemo na gostoprimstvu i saradnji. Tokom praktičnog dijela vježbe demonstrirani su vizuelni pregledi biljaka domaćina Xylella fastidiosa i način uzorkovanja bijnog materijala radi laboratorijskih analiza.
Podsjećamo da je Xylella fastidiosa jedna od najopasnijih fitopatogenih bakterija u svijetu, opisana kao prouzrokovač bolesti i poremećaja brojnih vrsta ekonomski veoma značajnih biljaka, među kojima su najbrojnije drvenaste višegodišnje vrste kao što su vinova loza, breskva, šljiva, trešnja, badem, maslina, kruška, citrusi, hrast, brijest, platan.
Najveću pažnju privukla je kao prouzrokovač Pirsove bolesti (Pierce's Disease - PD) vinove loze. Međutim, spektar biljaka domaćina ovog patogena još nije do kraja proučen i stalno se utvrđuju nove biljne vrste osjetljive na Xylella fastidiosa, među kojim su brojne ukrasne i korovske biljke. Karakteristično je da se u biljkama nalazi isključivo u ksilemu. Prenosi se zaraženim biljnim materijalom i insektima (Cercopidae, Cicadellidae) koji se hrane sisanjem sokova iz ksilema.