Održana sjednica Koordinacionog odbora povodom obilježavanja Svjetskog dana izbjeglica

Govor ministra rada i socijalnog staranja Predraga Boškovića sa sjednice Koordinacionog odbora povodom obilježavanja Svjetskog dana izbjeglica 

Poštovana gospođo Mohandas,
cijenjeni gospodine Drobnič,
vaše ekselencije,
uvaženi članovi Koordinacionog odbora,
poštovani predstavnici medija,
dame i gospodo,

Obilježavajući Svjetski dan izbjeglica, koji se proslavalja 20. juna, u znak pažnje na izbjeglice širom planete, želim da istaknem da se Crna Gora pitanjima raseljenih lica bavi od izbijanja ratnih sukoba na prostoru bivše Jugoslavije. Od tada Crna Gora pruža nesmetan boravak svim osobama na svojoj teritoriji stvarajući uslove za njihovo trajno rješenje.

Želim da vas podsjetim da je Crna Gora u periodu 1998-99. na svojoj teritoriji pružala utočište za 140.000 izbjeglica i raseljenih lica, što je u tom trenutku pretstavljalo četvrtinu njenog stanovništva.

Formiranjem Komesarijata za raseljena lica, 1992. godine, Crna Gora je već tada institucionalno krenula u rješavanje problema masovno izbjeglih lica koja su bila primorana da napuste svoje domove pod prijetnjama progonom, sukobom i nasiljem.

Vlada Crne Gore je donošenjem Zakona o azilu, Zakona o strancima i Zakona o državljanstvu i usvajanjem strateških dokumenata stvarala uslove za efikasnije i kvalitetnije riješavanje pitanja raseljenih lica, u saradnji sa međunarodnom zajednicom.

Zajedničkim djelovanjem crnogorskih institucija, zemalja u regionu, medjunarodnih organizacija, nevladinih organizacija, udruženja raseljenih lica, stvoreni su uslovi za trajno rjesavanje ovog pitanja, kroz donošenje Strategije za trajno rjesavanje pitanja raseljenih i interno raseljenih lica, s posebnim osvrtom na kamp Konik. ( avgusta 2011. - decembra 2015. godine)

Želja nam je da pitanje raseljenih lica, poštujući njihov lični izbor, rješimo dobrovoljnim povratkom u zemlju iz koje su izbjegli ili njihovom integracijom u crnogorsko društvo.

Po pitanju integrisanja u crnogorsko društvo raseljenih lica, Vlada Crne Gore je preduzela niz aktivnosti po pitanju pravnog statusa, obezbjeđenja smještaja i jednakog pristupa obrazovanju, zdravstvenoj zaštiti i tržištu rada.

Raseljena lica su podnijela 9.066 zahtjeva za stalno nastanjenje, od kojih je riješeno ukupno 5.430 zahtjeva, dok je za privremeni boravak podnijeto 365 zahtjeva, od kojih je riješeno 103.

Do danas su 962 raseljena lica dobila crnogorsko državljanstvo, dok su za njih 122 izdate garancije da će steći crnogorsko državljanstvo ukoliko donesu otpust iz državljanstva države čiji su državljani. U toku je rjesavanje 120 zahtjeva za dobijanje crnogorskog državljanstva raseljnih lica.

Ministarstvo rada i socijalnog staranja aktivno učestvuje u rješavanju smještajnih kapaciteta raseljenih lica. Za potrebe Regionalnog stambenog programa obezbijeđene su lokacije za izgradnju stambenih objekata u opštinama: Nikšić, Pljevlja, Berane, Herceg Novi i Glavni Grad Podgorica. Skupština donatora ovog programa odobrila je sredstva u iznosu od 1.980.000 eura za izgradnju 62 stambene jedinice u Opštini Nikšić. Ukupna vrijednost projekta iznosi 2.780.000 eura.

U narednom periodu očekuje se obezbjeđivanje sredstava za izgradnju doma starih u Pljevljima u iznosu od 2.000.000 eura i stambenih jedinica na kampu Konik. Ovim bi Crna Gora u značajnoj mjeri riješila stambena pitanja za najugroženije kategorije raseljenih lica koja se nalaze u stanju socijalne potrebe, a žive u koletivnim centrima.

Svjesni činjnice da je pitanje obrazovanja jedno od najznačajnih za bržu socijalizaciju i integraciju lica u društvo, posebnu pažnju poklanjamo uključivanju djece raseljenih lica u obrazovni sistem Crne Gore. Tako su u toku školske 2012/2013 godine u predškolskim i osnovnim školama upisana 1853 učenika, 68 srednjoškolaca i 10 studenata pripadnika ove popoulacije. U cilju povećanja broja djece raseljenih lica iz RAE populacije u kontinuitetu se sprovode informativne kampanje o neophodnosti predškolskog vaspitanja i obrazovanja i aktivnosti koje se odnose na obezbjeđivanje školskog materijala, prevoza djece do gradskih škola, užine za djecu koja pohađaju gradske škole, kao i za djecu iz dječijih igraonica na kampovima.

U saradnji sa UNHCR-om, Ministarstvo rada i socijalnog staranja radi na stvaranju uslova za dobrovoljan povratak raseljenih lica. On mora biti zasnovan na dobroj informisanosti o stanju u zemlji porijekla, i odvijati se u međunarodno priznatim okvirima, uz podršku i pomoć koja je dostupna putem međunarodnih organizacija, donatora i zemlje porijekla.

Ministarstvo rada i socijalnog staranja će, i u narednom period, nastaviti da predano radi na obezbjeđivanju podrške u stvaranju uslova za povratak u zemlje porijekla.

Kroz ostvarenu bilateralnu saradnju sa predstavnicima Kosova dogovoreno je potpisivanje Sporazuma o dobrovoljnom povratku i stvaranju uslova za bezbjedan povratak raseljenih lica sa Kosova koji borave u Crnoj Gori. Njih 673, odnosno 103 porodice, je zainteresovano za povratak na Kosovo. Za sada je povratak odobren za 238 osoba, odnosno 46 porodica sa Kosova. Za proteklih 6. godina vraćeno je oko 2.700. osoba na Kosovo.


Dame i gospodo,

Imajući u vidu složenost pitanja kojim se bavi ovaj Koordinacioni odbor zadovoljstvo mi je da konstatujem da nadležne institucije, kroz zajedničke napore, pokazuju spremnost da implentiraju trajna i održiva rješenja za raseljeničku populaciju i utiču na stvaranje kvalitenijih uslova života za njih na teritoriji Crne Gore u kojoj danas boravi 3.493 raseljena lica iz BiH i Hrvatske i 8.084 lica sa Kosova.

Smatram da je ljudska dužnost svakog od nas, prije svega, iskazivanje humanosti, tolerancije i solidarnosti prema onima koji su bili prinuđeni da napuste svoje domove, tražeći sigurnost i zaštitu za sebe i svoje porodice.


Zahvaljujem.