Saopštenje: Izvršenje budžeta Crne Gore u periodu januar - oktobar 2020. godine (GDDS tabela 10)

Zdravstvena situacija uzrokovana pandemijom virusa COVID-19, kako u Crnoj Gori tako i na globalnom nivou, dominantno determiniše i ekonomska kretanja. Nepovoljna epidemiološka situacija, odnosno mjere ograničavanja ekonomske aktivnosti u cilju stavljanja pod kontrolu pandemije opredijelila je budžetska kretanja od početka pandemije do danas.

To se prije svega ogleda u drastičnom smanjenju prihoda budžeta u odnosu na prethodnu godinu, odnosno potrebu revidiranja budžetske potrošnje kako bi se obezbijedio fiskalni prostor za finansiranje tri paketa socio-ekonomskih mjera usmjerenih na ograničavanje negativnih efekata pandemije na građane i privredu kao i finansiranje povećanih potreba zdravstvenog sistema u ovom periodu. I pored izazova sa naplatom budžetskih prihoda u uslovima znatno smanjene ekonomske aktivnosti i implementacije pomenutih paketa mjera podrške, likvidnost Budžeta je očuvana te su sve planirane budžetske obaveze izmirivane pravovremeno.

Prihodi budžeta u periodu januar - oktobar 2020. godine iznosili su 1.302,4 mill. € ili 28,3% procijenjenog BDP-a (4.607,3 mill. €), što je za 96,6 mill. € ili 6,9% manje u odnosu na planirane Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o budžetu.

U odnosu na plan po Rebalansu, najveće negativno odstupanje zabilježeno je kod kategorija koje prvenstveno zavise od ostvarenog prometa, odnosno kod poreza na dodatu vrijednost u iznosu od 69,7 mill. € ili 13,7%, kao i kod akciza u iznosu od 16,3 mill. € ili 8,8%. Glavni razlog negativnog odstupanja ovih kategorija prihoda u odnosu na planirane jeste značajno manje ostvareni turistički promet u toku ljetnje turističke sezone, a usljed pandemije korona virusa.

U dijelu Donacija zabilježeno je negativno odstupanje od 19,7 mill. €, kao rezultat toga što je uplata prve tranše donatorskih sredstava od strane EU kao podrške Crnoj Gori u cilju suzbijanja negativnih efekata virusa COVID-19 u iznosu od 28,0 mill. € planom prihoda prvobitno predviđena u septembru mjesecu, dok je uplata predmetnih sredstava izvršena u novembru mjesecu.

Takođe, usljed činjenice da je u oktobru mjesecu bila planirana i naplata duga od strane Montenegroairlines-a u iznosu od 9,0 mill. €, bilježi se odstupanje i kod kategorije primici od otplate kredita.

Kod kategorije ostali prihodi se takođe bilježi negativno odstupanje prvenstveno usljed činjenice da nije izvršena planirana uplata po osnovu dividende energetskih kompanija u većinskom vlasništvu države.

Kao rezultat subvencionisanja zarada zaposlenih u privrednim granama posebno pogođenim mjerama za ograničavanje obavljanja djelatnosti u okviru drugog i trećeg paketa ekonomskih mjera, ali i kao rezultat naplate dijela poreskog duga nacionalnog avioprevoznika “Montenegroairlines” u iznosu od 10,0 mill. €, porezi i doprinosi na zarade su zabilježili kumulativan rast, u iznosu od 22,7 mill. € ili 4,8% u odnosu na planirane, pri čemu je porez na dohodak veći za 2,8 mill. € ili 3,1 u odnosu na planirani, dok su doprinosi u odnosu na planirane veći za 19,9 mill. € ili 5,2%.

Usljed ostvarenog snažnog rasta ekonomske aktivnosti iz prethodne godine, nastavljeno je sa trendom rasta naplate po osnovu poreza na dobit, koji je veći za 11,1 mill. € ili 17,1% u odnosu na planirani.

U poređenju sa istim periodom prethodne godine, prihodi budžeta su manji za 192,4 mill. € ili 12,9% usljed ograničene ekonomske aktivnosti uzrokovane pandemijom virusa COVID-19 i sprovođenja mjera za ublažavanje negativnih efekata na privredu i građane.

Izdaci budžeta u periodu januar - oktobar 2020. godine iznosili su 1.688,2 mill. € ili 36,6% BDP-a i u odnosu na planirane manji su za 24,8 mill. € odnosno 1,4%.

Najznačajnije odstupanje u odnosu na plan zabilježeno je kod kategorije rezerve koja je niža za 18,1 mill. € ili 15,1%.

Tekući izdaci ostvareni su na nivou od 692,3 mill. € i manji su za 8,6 mill. € ili 1,2% od planiranih, što je rezultat ostvarenih ušteda na kategorijama bruto zarade i ostala lična primanja. Sa druge strane, prvenstveno kao rezultat povećanja zarada zaposlenih u Prosvjeti i Zdravstvu, ali i jednokratnih davanja u vidu stimulansa i isplaćenog prekovremenog rada zdravstvenim radnicima za vrijeme trajanja pandemije, Bruto zarade bilježe rast od 23,5 mill. € ili 6,0% u odnosu na isti period prethodne godine.

Transferi za socijalnu zaštitu ostvareni su na nivou od 462,4 mill. € i manji su za 15,6 mill. € ili 3,3% u odnosu na planirane i to usljed nižeg ostvarenja na kategoriji prava iz oblasti penzijskog i invalidskog osiguranja u iznosu od 10,5 mill. € i prava iz oblasti socijalne zaštite u iznosu od 3,0 mill. € Na drugoj strani, prevashodno kao rezultat sprovođenja novog Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju, ova kategorija bilježi rast od 5,5 mill. € ili 1,6% u odnosu na isti period prethodne godine.

Transferi institucijama, pojedinicima, nevladinom i javnom sektoru bilježe rast kako u odnosu na plan tako i u odnosu na prethodnu godinu i to usljed većih transfera prema Fondu za zdravstveno osiguranje u cilju saniranja posljedica pandemije.

Na drugoj strani, Kapitalni izdaci realizovani su u iznosu od 177,7 mill. €, što je za 15,4 mill. € ili 9,5% više od planiranih, i to kao rezultat nastavka izvođenja radova na započetim kapitalnim projektima, dok su u odnosu na prethodnu godinu manji za 43,7 mill. € ili 19,7%, kao posljedica smanjenog intenziteta izvođenja radova na izgradnji prioritetne dionice Autoputa.

U istom periodu Kapitalni budžet realizovan je u ukupnom iznosu od 141,0 mill. € što je za 8,7 mill. € više od plana, dok je u odnosu na prethodnu godinu manje za 57,7 mill. €, što je prvenstveno rezultat smanjenog intenziteta izvođenja radova na dionici Autoputa usljed pandemije.

U odnosu na isti period prethodne godine, ukupni izdaci budžeta  veći su za 132,6 mill. € ili 8,5%  zbog sprovođenja tri paketa mjera usmjerenih na suzbijanje negativnih efekata pandemije i pomoć građanima i privredi.

U periodu januar - oktobar 2020. godine dinamika kretanja budžetskih prihoda i rashoda uticala je na ostvarenje deficita budžeta u iznosu od 385,8 mill. € ili 8,4% BDP-a, koji je za 71,8 mill. € ili 22,9% veći u odnosu na planirani.

Prilog: GDDS 10.xlsx

*Podaci u GDDS tabeli predstavljaju pregled prihoda i rashoda po ekonomskoj klasifikaciji u jednom mjesecu, u poređenju sa planom i istim periodom prethodne godine;

*Podaci o Kapitalnom budžetu predstavljaju iznose planiranih i izvršenih izdataka po projektnoj klasifikaciji (sve kategorije izdataka koje su u funkciji implementacije projekta koji se finansira iz Kapitalnog budžeta)