Saopštenje: Rezultati nadzora Inspekcije rada Crne Gore

Nakon pojačanog nadzora koji je Inspekcija rada vršila kod firmi koje su obavljale djelatnost tokom državnih i vjerskih praznika, Ministarstvo rada i socijalnog staranja je konstatovalo da su poslodavci poštovali naloge inspekcije rada.

Inspekcija rada nastavlja provjeru postupanja poslodavaca po 534 ukazivanja, to jest da li su zaposlenima koji su obavljali poslove za vrijeme državnih i vjerskih praznika, (njih 296 su nadzorom inspekcije zatečeni na radu), isplaćivali uvećanu dnevnicu shodno Opštem Kolektivnom ugovoru.

Shodno planu rada, Inspekcija rada i Inspekcija zaštite na radu su tokom 2009. godine izvršile sve planirane kontrole, a mjesečno su dostavljeni izvještaji o realizaciji planiranih obaveza. U tom periodu Inspekcija rada je izvršila 13.518 pregleda i utvrdila 8.320 nepravilnosti. Zbog utvrđenih nepravilnosti u 2.911 slučajeva, Inspekcija rada je ukazivanjem naložila da se otklone. U tom periodu donijeto je 1.333 rješenja o otklanjanju nepravilnosti i 982 mjere privremene zabrane rada.

Zbog neizvršenja mjera koje je naložila Inspekcija, podneseno je 217 zahtjeva za pokretanje prekršajnog postupka protiv pravnih, odnosno odgovornih lica u pravnom licu.

Inspekcija rada je u 2009. godini izrekla 2.516 novčanih (mandatnih) kazni na licu mjesta u iznosu od 415.140 eura, dok je zbog neizvršenja rješenja, na osnovu zaključka, izrečena novčana kazna protiv 36 pravnih lica u ukupnom iznosu 48.800 eura.

U izvještanom periodu izvršeno je 55 uviđaja, od čega je 11 povreda imalo smrtni ishod, 2 kolektivne nesreće i 44 teške povrede na radu.
Tokom čitave prošle godine bio je veliki broj štrajkova, a izražavanje nezadovoljstva zaposlenih u odnosu na ostvarivanje zakonom utvrđenih prava se nastavlja i ove godine. Zaposleni u KAP-u su tokom 2009 godine podnijeli 35, a u Peradi 10 inicijativa, kojima su ukazali na nepoštovanje zakonom i kolektivnim ugovorom utvrđenih prava.

Zaposleni u DOO Duvan komerc su tokom 2009. godine podnijeli inspekciji rada 3 inicijative, po kojima su izvršena tri inspekcijska nadzora, u kojima je konstatovano da im poslodavac nije isplatio zarade od marta 2009. godine, doprinose od 1. juna 2008. godine, kao ni jubilarne nagrade za 381 zaposlenog, naknadu za zimnicu za 4 godine, naknadu za regres za 2 godine i naknadu za topli obrok i prevoz od 1. juna 2008. godine.
Rješenjem Inspekcije rada poslodavcu je naloženo otklanjanje tih nepravilnosti, a kako se nije postupilo po njemu, podnesen je zahrtjev za pokretanje prekršpajnog postupka protiv pravnog i odgovornog lica u pravnom licu.

U cilju ostvarivanja zakonom utvrđenih prava, 90% zaposlenih u tom preduzeću je u štrajku od 25. maja 2009. godine sve do uvođenja stečaja od strane Privrednog suda 23. decembra 2009. godine, kada je u radnom odnosu zatečeno 396 zaposlenih.
2. aprila 2009 godine Privredni sud je i u Podgoričkoj Mljekari uveo stečaj, i tom momentu je u tom preduzeću bilo 104 zaposlena.

Činjenica je da su zaposleni u preduzećima u stečaju, podnosili inicijative Inspekciji rada, ali je naophodno razjasniti da je, u skladu sa zakonskom procedurom, od momenta uvođenja stečaja od strane strane Privrednog suda suspendovan nadzor Inspekcije rada.

Zaposleni kome je zbog stečaja prestao radni odnos, a imao je više od 25 odnosno 30 godina radnog staža u momentu prestanka radnog odnosa, ima pravo na određene novčane naknade kod Zavoda za zapošljavanje. Pored toga, zaposleni kojima je prestao radni odnos zbog stečaja, imaju pravo na isplatu svih neisplaćenih ili djelimično isplaćenih potraživanja koja su stekli, dok im je radni odnos tekao kod poslodavca.

Zakonom o Fondu rada, utvrđeno je osnivanje Fonda rada radi ostvarivanja prava na isplatu neisplaćenih potraživanja zaposlenih, kojima je prestao radni odnos usljed pokretanja stečaja kod poslodavca. Nezaposleni će kod te institucije ostvarivati prava na isplatu neizmirenih potraživanja iz rada i po osnovu rada, na način i u postupku kako je to utvrđeno ovuim zakonom.

Prilikom izrade Zakona o fondu rada vodilo se računa da su svi građani Crne Gore pred zakonom jednaki, pa je u njegovim prelaznim odredbama utvrđeno da će pravo na taj vid pomoći moći da ostvare svi bivši zaposleni, koji nijesu ostvarili odgovarajuću otpremninu u predhodnom periodu, ako podnesu zahtjev u roku od godinu dana, od dana stupanja na snagu tog zakona.