Nauka i međunarodna saradnja jačaju borbu protiv bakterije Xylella fastidiosa

U Bariju održana je Peta evropska konferencija o bakteriji Xylella fastidiosa, koja je okupila oko 400 naučnika, donosilaca odluka i predstavnika nadležnih institucija iz Evrope i drugih djelova svijeta. Konferenciju su organizovali Evropska agencija za bezbjednost hrane (EFSA), projekat Horizon Europe BeXyl, istraživačka mreža EUPHRESCO III, Mediteranski agronomski institut u Bariju (CIHEAM Bari), Institut za održivu zaštitu bilja Nacionalnog istraživačkog savjeta Italije (CNR IPSP) i Regionalna služba za zdravlje bilja regije Pulja.

Tokom trodnevnog skupa predstavljeni su najnoviji naučni rezultati i iskustva u prevenciji, otkrivanju i suzbijanju bakterije Xylella fastidiosa, jednog od najznačajnijih karantinskih štetnih organizama za biljnu proizvodnju u Evropskoj uniji. Posebna pažnja bila je posvećena otpornosti sorti masline, biološkim i integrisanim metodama suzbijanja, biologiji i upravljanju vektorima, epidemiološkom modeliranju, sistemima nadzora, kao i ekonomskim i društvenim posljedicama koje ova bakterija izaziva u pogođenim područjima.

Jedan od najznačajnijih rezultata ovogodišnje konferencije bilo je predstavljanje novih istraživanja o otpornosti sorti masline na bakteriju Xylella fastidiosa. Predstavljeni su rezultati dugoročnih terenskih istraživanja, genomske i molekularne analize, kao i inovativni pristupi koji uključuju analizu mikrobioma i primjenu savremenih biotehnoloških metoda, što otvara nove mogućnosti za obnovu maslinarstva u područjima pogođenim ovom bolešću.

U okviru konferencije održan je i sastanak predstavnika službi za zdravlje bilja Italije, Španije, Francuske i Portugala, na kojem su razmatrana iskustva u sprovođenju zakonodavstva Evropske unije koje uređuje mjere za sprječavanje širenja ove bakterije. Učesnici su obišli i područja u regiji Pulja u kojima se sprovode mjere iskorjenjivanja, ograničavanja širenja bolesti i obnove proizvodnje masline.

U narednom periodu EFSA će pokrenuti javnu konsultaciju o periodu latentnosti i inkubacije bakterije Xylella fastidiosa, kao i poziv za dostavljanje podataka o njenoj rasprostranjenosti radi unapređenja procjene klimatske pogodnosti za njeno širenje. Do kraja 2026. godine planirano je objavljivanje ažurirane procjene rizika za Evropsku uniju, zasnovane na najnovijim naučnim saznanjima.

„Konferencija predstavlja izuzetno važnu priliku za razmjenu najnovijih naučnih saznanja i iskustava u upravljanju jednim od najopasnijih karantinskih štetnih organizama u Evropi. Za Crnu Goru, koja kontinuirano usklađuje svoj sistem zdravlja bilja sa zakonodavstvom Evropske unije, ovakvi događaji doprinose jačanju stručnih kapaciteta, unapređenju sistema nadzora i pravovremenoj pripremi za primjenu najsavremenijih mjera prevencije i kontrole. Saradnja sa EFSA-om i evropskim partnerima od ključnog je značaja za očuvanje biljne proizvodnje i zaštitu poljoprivrede od rizika koje predstavlja Xylella fastidiosa“, rekla je načelnica Odsjeka za zdravlje bilja u Upravi za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove, dr Tamara Popović.

Istakla je da ovakvi skupovi imaju veliki značaj za zemlje kandidate za članstvo u Evropskoj uniji.

Dr Tamara Popović prezentovala je na konferenciji rezultate posebnog nadzora Xylella fastidiosa za 2025. godinu.

Xylella fastidiosa je bakterija koju prenose insekti koji se hrane biljnim sokovima i može inficirati više stotina biljnih vrsta. U Evropi je izazvala ogromne štete u maslinarstvu u južnoj Italiji, ali predstavljaja i ozbiljnu prijetnju vinovoj lozi, bademu, ukrasnom bilju i brojnim šumskim vrstama. Zbog visokog rizika od širenja i velikih ekonomskih posljedica, svrstana je među prioritetne karantinske štetne organizme u Evropskoj uniji i Crnoj Gori.