U okviru Programa fitosanitarnih mjera za 2026. godinu: posebni nadzor Candidatus Phytoplasma vitis (Flavescence dorée) i monitoring vektora Scaphoideus titanus, u periodu od 7.-8. 7. 2026. izvršen je pregled i zamjena žutih ljepljivih ploča u lokalitetima u kojima se prati prisustvo i dinamika populacije cikade vinove loze Scaphoideus titanus.

Lokaliteti u kojima su izvršeni pregledi/zamjena žutih ljepljivih ploča navedeni su u Tabeli 1.

Pregledom žutih ljepljivih ploča u entomološkoj laboratoriji na Biotehničkom fakultetu utvrđeno je prisustvo imaga u lokalitetima Godinje, Šušunja i Nudo.

Sa izuzetkom lokaliteta Šušunja, gdje su uhvaćene ukupno 42 odrasle jedinke, u ostalim lokalitetima trenutno je zabilježena niža brojnost.

Nakon ovog pregleda može se konstatovati početak aktivnog leta odraslih jedinki S. titanus na području Zete, Crmnice i Nudola (gragovsko –nudolski region). Ovo svakako ne isključuje pojavu odraslih jedinki i u ostalim lokalitetima na kojima se vrši monitoring, a u kojima tokom ovog pregleda nije bilo uhvaćenih imaga.

Imajući u vidu višegodišnja iskustva u vezi sa monitoringom S. titanus u Crnoj Gori, i polazeći od biologije ove vrste, nakon početnog hvatanja imaga početkom jula, uvijek se do sada bilježio porast populacije tokom druge polovine jula i prve polovine avgusta.

U vezi sa tim namominjemo da ukoliko vinogradari do sada nisu izvršili hemijsko tretiranje vektora na osnovu prethodnih preporuka ili su to eventualno uradili jedan put, da i sada mogu ponoviti jedno hemijsko tretiranje, radi prevencije porasta brojnosti populacije (ovo se naročito odnosi na područje Zete gdje je utvrđeno prisustvo fitoplazme FD i gdje je uspostavljeno obilježeno područje).

Preparati koji se mogu koristiti su na bazi flupiradifurona + deltametrina (SIVANTO ENERGY), acetamiprida (CARNADINE, MOSPILAN), lambda-cihalotrina (KAISO), etofenproksa (TREBON), tau-fluvalinata (MAVRIK SMART), esfenvalerata (SUMI ALPHA 5EW).

Zbog visokih temperatura koje se već očekuju u narednom periodu hemijski tretmani se preporučuju u večernjim časovima. Da bi efekat hemijske zaštite bio svrsishodan u cijelom području u kojem je dosadašnjim pregledima zabilježeno prisustvo S. titanus, prskanje bi moralo da se obavlja sinhronizovano u par dana tj. što je moguće u kraćem vremenskom roku.

Fitosanitarne mjere: Za širenje fitoplazme Ca. Phytoplasma vitis unutar zasada vinove loze i u susjedne vinograde odgovorna je cikada Scaphoideus titanus. Zbog toga je najznačajnija i obavezna mjera zaštite i prevencije daljih širenja zaraza praćenje i hemijsko suzbijanje vektora S. titanus. Pored toga obavezne mjere su i pregledi vinograda na eventualno prisustvo simptoma infekcije u toku vegetacije, uništavanje prirodnih rezervoara fitoplazme u neposrednom i širem okruženju vinograda (,,divlja loza", pavitina Clematis vitalba, jova Alnus spp., kiselo drvo Ailanthus altissima), a koji se često mogu naći u okolini vinograda, u napuštenim i zapuštenim vinogradima (naročito pavitina i "divlja loza"). Naročito veliki problem predstavljaju napušteni i zapušteni vinogradi koji djelimično ili uopšte ne podliježu mjerama hemijske zaštite. Oni, kao takvi, predstavljaju stalne rezervoare koji omogućavaju održavanje i umnožavanje populacije S. titanus. Ovo, između ostalog, utiče da je u vinogradima u kojima se vrši redovna zaštita i primjenjuju preporučene mjere broj imaga nekada veći od željenog/očekivanog. Takođe, preporučujemo svim proizvođačima da u svojim vinogradima, ukoliko to već nisu uradili, odmah postave žute ljepljive ploče i samostalno prate eventualnu pojavu (hvatanje) odraslih jedinki cikade Scaphoideus titanus u narednom periodu, da bi imali saznanja o stanju u vinogradu. Prepoznavanje uhvaćenih odraslih jedinki S. titanus zahtijeva pažljivo posmatranje obje strane ljepljive ploče i korišćenje ručne lupe, s obzirom da se na ljepljivu površinu hvataju i drugi insekti. Ručne lupe se mogu kupiti u bolje snabdjevenim knjižarama, prodavnicama elektronike ili online (naručivanjem preko sajta) u web shop-ovima.