Crna Gora privremeno obustavlja uvoz mesa iz Brazila: Inspekcije tokom ljeta zaustavile tone nebezbjedne hrane

Crna Gora se od juče priključila mjeri Evropske unije kojom se privremeno obustavlja uvoz mesa i drugih proizvoda životinjskog porijekla iz Brazila. Na crnogorsko tržište tako neće moći da uđe brazilsko pileće i goveđe meso, osim pošiljki koje su već bile na putu, saopštio je direktor Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove Vladimir Đaković.

Mjera je posljedica odluke Evropske unije da Brazil više ne bude na listi trećih zemalja iz kojih je, prema evropskim propisima, dozvoljen uvoz goveđeg i živinskog mesa. Od Brazila se očekuju garancije da proizvodi ispunjavaju zahtjeve EU, uključujući pravila o upotrebi antibiotika i zabranu korišćenja antimikrobnih sredstava za podsticanje rasta u stočarstvu.

Prema podacima Uprave, tokom 2025. godine iz Brazila je u Crnu Goru uvezeno 2.108,65 tona pilećeg i 1.819,24 tone goveđeg mesa.

Iz Evropske unije je saopšteno da Brazil neće imati dozvolu za izvoz mesa i proizvoda životinjskog porijekla namijenjenih ljudskoj ishrani na tržište EU. Nakon što je Brazil u maju stavljen na listu zemalja koje ne poštuju pravila EU o upotrebi antibiotika kod životinja, Brisel je pokrenuo istragu brazilskog sektora živinarstva i proizvodnje mesa, koja bi trebalo da bude završena do petka.

Na granici vraćene i uništene tone hrane

Podaci crnogorskih inspekcijskih službi pokazuju da se kontrola uvozne hrane ne završava provjerom dokumentacije. Tokom juna i jula sa crnogorske granice vraćene su ili uništene brojne pošiljke zbog utvrđenih nepravilnosti.

U junu je vraćena pošiljka pirinča od 22.000 kilograma, pošiljka brašna od 500 kilograma i 200 palmi.

Istog mjeseca uništena je pošiljka zelenih banana od 20.000 kilograma, malina od 156 kilograma, kao i dvije pošiljke grožđa ukupne težine 1.964 kilograma.

Kontrole su nastavljene i tokom jula. Sa tržišta, odnosno iz uvoza, vraćena je pošiljka šampinjona od 1.996,80 kilograma, kao i dvije pošiljke brašna ukupne težine 25.494 kilograma.

Uništene su pošiljke paradajza od 3.334 kilograma, krastavaca od 512 kilograma i badema od 150 kilograma.

Kako je kazao Đaković, razlozi za ovakve mjere bili su različiti – od prisustva pesticida iznad maksimalno dozvoljenih nivoa i isteka roka trajanja, do nepotpunih deklaracija, neispunjavanja zahtjeva kvaliteta, prisustva živih skladišnih štetnih organizama i nedostatka odgovarajuće dokumentacije.

Tokom jula više od 3.300 kontrola hrane

Inspekcija za hranu je tokom jula u spoljnotrgovinskom prometu izvršila 3.354 pregleda.

Donesena su 2.872 rješenja kojima je odobreno stavljanje na tržište uvoznih pošiljki hrane, dok je za laboratorijsko ispitivanje uzeto 237 uzoraka.

U okviru unutrašnjih kontrola tokom jula iz prometa je stavljeno van prometa i uništeno 3.994 kilograma hrane.

Nepravilnosti su se odnosile na nedostatak dokaza o porijeklu i sljedljivosti, istek roka trajanja, izmijenjena organoleptička svojstva, kao i nepravilno čuvanje i skladištenje.

Inspekcija za hranu je tokom jula u unutrašnjem prometu izvršila još 672 pregleda. U kontrolama je učestvovalo 11 inspektora za hranu i šest ovlašćenih veterinarskih inspektora.

Utvrđeno je 136 nepravilnosti, izrečeno 168 ukazivanja, dok su 32 nepravilnosti otklonjene već tokom pregleda.

Doneseno je 90 rješenja i izdat 391 prekršajni nalog, uz ukupno 308.000 eura izrečenih novčanih kazni.

Istovremeno je doneseno 29 rješenja o privremenoj zabrani rada objekata za hranu, pet rješenja o zabrani rada licima koja rukuju hranom i 26 rješenja o stavljanju van prometa i uništenju nebezbjedne hrane.

Fitosanitarna inspekcija pregledala više od 4.000 pošiljki

Fitosanitarna inspekcija je tokom juna izvršila 99, a tokom jula 146 unutrašnjih pregleda.

Kontrole su obuhvatile zdravstvenu zaštitu bilja, proizvodnju, promet i skladištenje sjemenskog i sadnog materijala, sredstva za zaštitu i ishranu bilja, kao i primarnu proizvodnju hrane biljnog porijekla.

U okviru tih kontrola uzeto je 118 uzoraka, a dodatnim brzim testovima provjeravano je prisustvo pojedinih biljnih patogena. Svi rezultati bili su negativni.

Na granici je tokom juna pregledano 2.100 pošiljki, a tokom jula još 1.908.

Od ukupnog broja, u junu su pregledane 1.393 uvozne pošiljke, dok je u julu pregledana 1.271 uvozna pošiljka.

Kontrolisane su i pošiljke u provozu, reeksportu i izvozu.

Za izvoz i reeksport tokom ova dva mjeseca pregledano je ukupno 1.198 pošiljki, za koje je izdato isto toliko fitosertifikata. Oni su se odnosili, između ostalog, na ljekovito bilje, rezanu drvenu građu, hranu za životinje, lubenice, grožđe i krompir.

Inspektora nema dovoljno

Đaković je kazao da je broj inspektora ograničen u odnosu na obim nadležnosti, broj objekata, graničnih prelaza i intenzitet prometa, posebno tokom turističke sezone.

Ipak, kako je naveo, inspekcijske službe uspijevaju da održavaju kontinuitet kontrola zahvaljujući planiranju, određivanju prioriteta prema procjeni rizika i dodatnom angažovanju inspektora.

Sistem službenih kontrola funkcioniše na dva nivoa. Na tržištu se provjeravaju objekti i proizvodi, higijena, bezbjednost i kvalitet, uslovi proizvodnje, skladištenja i prodaje, porijeklo i sljedljivost, deklaracije i drugi propisani zahtjevi.

Na granici se, prije odobravanja ulaska pošiljke, mogu obaviti pregled dokumentacije, provjera identiteta, fizički pregled, uzorkovanje i laboratorijsko ispitivanje.

Tokom turističke sezone obim posla dodatno raste zbog većeg prometa hrane, većeg broja uvoznih pošiljki i intenzivnijeg rada ugostiteljskih i trgovinskih objekata.

Đaković je apelovao na građane da i sami vode računa o bezbjednosti hrane. Potrošačima se preporučuje da provjeravaju rok trajanja i deklaraciju, poštuju uslove čuvanja, održavaju higijenu ruku i radnih površina, odvajaju sirove namirnice od gotove hrane i vode računa o hladnom lancu, posebno tokom ljetnjih mjeseci.