Savjet maslinarima u zaštiti protiv muve masline i pripreme za berbu ploda

Na osnovu 15. izvještaja o pregledu klopki za kontrolu prisustva muve masline i pregledu uzorkovanih plodova masline u laboratoriji koji dostavljaju Biotehnički fakultet i Uprava za bezbjednost hrane veterinu i fitosanitarne poslove tokom redovnog praćenja muve masline  na području Bara i Ulcinja maslinarima se daje savjet o napadu i mogućim štetama od muve masline za aktuelni period. Kao što se može vidjeti na fotografijama  sa terena, zavisno od sorti masline i lokaliteta, plodovi masline nalaze se u raznim fazama zrenja te uočavamo  stabla sa zelenim plodovima, prošaranim plodovima, i plodovima  ljubičaste boje gdje je faza zrenja uznapredovala. Sa aspekta zaštite od napada muve maslinarima se preporučuje da na osnovu stanja u svojim maslinjacima planiraju berbu, jer će se larve sada brzo razvijati. Ono što nikako ne smiju uraditi je da ostavljaju plodove masline predugo na grani, jer će se tako direktno uvećati brojnost muve i povećati njen potencijal za narednu vegetaciju.

(Bar S.Kontić 2026.god -plod još uvijek zelene boje)

Pažljivo planirana  berba je ključna u slučaju alarma za povoljne uslove i opasnost od štete prilikom pojave muve započeti berbu nešto ranije. Za provjeru tehnološke provjere zrelosti ploda može se korisiti savremena analitička tehnika, tzv. NIR spektrometrija čija je primarna karakteristika da difuznom refleksnom spektroskopijom  brzo i nedestruktivno određuje sadržaj stvarnih konstituenata u proizvodima. NIR spektroskopija je tehnologija koja je uglavnom zasnovana na stvarnom broju molekula svakog pojedinačnog konstituenta i teoretski predstavlja visoko-primjenljivu analitičku metodu kojom se efikasno  i jednostavno utvrđuje sadržaj ulja u suvoj masi ploda masline i dr. plodova. Dobija se stabilan pokazatelj sadržaja ulja u plodu koji ostaje stalan kako se povećava  težina ploda. Tradicionalna saznanja o momentu berbe vezana za procenat prošaranosti plodova takođe doprinose efikasnoj i pažljivoj berbi i preradi u cilju dobijanja kvalitetnog maslinovog ulja.

Tokom cijele vegetacije za primjenu svih agrotehničkih mjera značajno je praćenje fenofaza razvoja masline. Od nekoliko skala u upotrebi Colbrant-Fabreova skala (autori Colbrant i Fabre, 1972.) predstavlja službenu skalu Međunarodnog savjeta za masline (IOC) koja služi za precizno praćenje i identifikaciju fenofaza (razvojnih stadijuma) masline. U ovom i narednom periodu značajna je faza 6. Sazrijevanje ploda gdje se prepoznaju podfaze:

• Promjena boje (Šaranje): Plod gubi intenzivnu zelenu boju, prelazeći u žućkasto-zelenu, a potom se pojavljuju prve ljubičaste ili crvenkaste mrlje.

• Potpuno sazrijevanje: Epikarp (pokožica) ploda postaje tamnoljubičast ili potpuno crn, što je često signal za početak berbe u zavisnosti od sorte.

(Bar S.Kontić 2026.god. Kod nekih sorti plod je intezivno ljubičast i u velikom procentu je promjenjena boja)

Ulje u suvoj masi i težina ploda masline su parametri na koje treba obratiti pažnju prije berbe. Sve dok vrijednost ulja u suvoj masi ploda raste, znak je da ga maslina stvara u biljnoj ćeliji i da traje harmonizacija ukusa i mirisa.

(Bar S.Kontić  2026.god promjena boje ploda intezivna, uvođenje novih tehnologija za praćenje klimatskih uslova u maslinjaku poboljšava donošenje odluka)

Praćenje vremenskih uslova je od ključnog značaja da bi se berba obavljala u suvim danima bez padavina. Tako se izbjegava vlaga koja može uticati na kvalitet ploda, pojavu sekundarnih bolesti i pogoršanje kvaliteta ulja.

U praćenju vremenskih uslova poželjno je uvoditi nove tehnologije, sisteme brzog alarmiranja i prenošenja informacija.

Za berbu se preporučuje pažljivo branje maslina ručno ili laganim tresenjem uz primjenu mreža ispod stabala (ručno ili tresačima) kako bi se grane i plodovi sačuvali neoštećeni.

Nakon berbe ključni su transport i prerada. Masline treba što prije prevoziti u uljare kako bi se sačuvao vrhunski kvalitet i zdravstvena vrijednost te organoleptička svojstva ulja. Pravilno skladištenje po savremenim principima u uljarama i na gazdinstvima upotpunjuje proces dobijanja kvalitetnog maslinovog ulja te  zadržavanja najboljih osobina.

mr Slavica Kontić, Direkcija za savjetodavne poslove i kontrolu na terenu u biljnoj proizvodnji, Regionalni centar Bar.