Visokorizične države koje podliježu pozivu FATFa za preduzimanje aktivnosti – jun 2026. godine

Visokorizične države koje podliježu pozivu FATFa za preduzimanje aktivnosti – jun 2026. godine

 Pariz 19. jun 2026.godine

 Visokorizične države imaju značajne strateške nedostatke u svojim sistemima za borbu protiv pranja novca, finansiranja terorizma i finansiranja proliferacije. Za sve države koje su identifikovane kao visoko rizične FATF poziva svoje članice i zahtijeva od svih država da primjene produbljene mjere identifikacije i praćenja klijenata, a u najozbiljnijim slučajevima, države se pozivaju da primjene kontramjere kako bi zaštitile međunarodni finansijski sistem od kontinuiranih rizika od pranja novca, finansiranja terorizma i finansiranja proliferacije o(PN/FT/FP) koji proističu iz te zemlje.

Ova lista se često naziva i “crna lista”.

Od februara 2020. godine, Iran je u januaru, avgustu i decembru 2024 .godine, i u avgustu i novembru 2025. godine izvijestio da nema značajnih materijalnih promjena u status njegovog akcionog plana.

Uzimajući u obzir izražen rizike od  finansiranja proliferacije OMU[1], FATF ponavlja svoj poziv da se primjene protivmjere na ove visokorizične države.

DEMOKRATSKA NARODNA REPUBLIKA KOREJA (DNRK) 

Nadovezujući se na izjave FATF-a saopštenja tokom protekle decenije, FATF je i dalje zabrinut zbog kontinuiranog neuspjeha DNRK-a da se pozabavi značajnim nedostacima u svom sistemu borbe protiv pranja novca i finansiranja terorizma (SPN/FT) i ozbiljnim prijetnjama koje predstavljaju nedozvoljene aktivnosti DNRK vezane za širenje (proliferaciju) oružja za masovno uništenje (OMU) i njegovo finansiranje.

FATF je od 2011. godine kontinuirano ponavljao potrebu da sve zemlje snažno sprovode ciljane finansijske sankcije u skladu sa rezolucijama Savjeta bezbjednosti  UN-a i primjenjuju sljedeće protivmjere kako bi zaštitile svoje finansijske sisteme od prijetnji za pranje novca, finansiranje terorizma i finansiranje širenja OMU a koje  dolaze iz DNRK:

• prekinuti korespondentske odnose sa bankama DNRK;

• zatvoriti sve podružnice ili filijale banaka DNRK u njihovim državama; i

• ograničiti poslovne odnose i finansijske transakcije sa osobama iz DNRK.

Uprkos ovim pozivima, DNRK je povećala povezanost sa međunarodnim finansijskim sistemom, što povećava rizike finansiranja proliferacije (FP), kao što je FATF primijetio u februaru 2024. godine. Ovo zahtjeva veću pažnju i produženu primjenu i sprovođenje ovih protivmjera protiv DNRK. Kao što je navedeno u Rezoluciji SB UN 2270, DNRK često koristi “paravan” kompanije, kvazi kompanije, zajednička ulaganja i složene, ne-transparentne vlasničke strukture u svrhu kršenja sankcija.

Shodno tome, FATF ohrabruje sve svoje članice i države da primjenjuju produbljene mjere poznavanja i praćenja poslovanja klijenta (produbljene CDD mjere) u odnosu na  DNRK i mogućnosti da se olakšaju transakcije u njeno ime.

 FATF takođe apeluje na države da adekvatno procjene i uzmu u obzir povećan rizik od finansiranja širenja oružja za masovno uništenje uz prijavu veće finansijske aktivnosti, posebno zato što sledeća runda procjena zahtjeva od država da adekvatno procjene rizike od finansiranja širenja OMU u skladu sa Preporukom 1 i Direktnim ishodom 11. Sposobnost da se dobiju pouzdani i vjerodostojne informacije koje bi podržale procjenu rizika finansiranja širenja OMU u vezi sa DNRK su otežane nedavnim prestankom mandata Veća eksperata Komiteta 1718. Stoga će FATF nadgledati mjere za poštovanje primjene ciljanih finansijskih sankcija protiv DNRK i sprovođenje protivmjera u odnosu na DNRK.

IRAN 

FATF potvrđuje da se Iran ponovo angažovao da sarađuje sa FATF-om jer Iran teži da otkloni nedostatke utvrđene u njegovom sistemu SPN/FT. U junu 2016. godine Iran se obavezao da otkloni svoje strateške nedostatake. Akcioni plan za Iran je istekao u januaru 2018. godine.

U oktobru 2019. godine FATF je pozvao svoje članice i zahtijevao od svih država da: zahtijevaju pojačan nadzor nad filijalama i podružnicama finansijskih institucija koje se nalaze u Iranu; da uvedu unaprijeđene relevantne mehanizme izvještavanja ili sistematskog izvještavanja o finansijskim transakcijama; i da zahtjevaju pojačane obaveze eksterne revizije za finansijske grupe u odnosu na sve njihove filijale i podružnice koje se nalaze u Iranu. Od februara 2020. godine, 2020, uzimajući u obzir činjenicu da Iran nije uspio da u potpunosti  ispuni svoj akcioni plan, FATF je pozvao  svoje članice i zahtjevao od svih država da primjenjuju djelotvorne protivmjere u skladu sa Preporukom 19. 

U januaru 2026 godine, Iran je obavijestio FATF da je ratifikovao Konvenciju Ujedinjenih nacija o borbi protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (Palermo Konvenciju) i Konvenciju Ujedinjenih nacija o suzbijanju finansiranja terorizma (Konvencija o SFT). Iako je FATF uvažio dostavljene informacije i angažovanje Irana, u ovom trenutku FATF ocenjuje da su rezerve koje je Iran izložio u vezi sa Palermo Konvencijom previše široke i usklađivanje Irana na nacionalnom nivou sa Palermo Konvencijom nije izvršeno shodno standardima FATF-a. FATF takođe napominje da Iran nije uspio da ispuni većinu mjera iz svog akcionog plana još od 2016. godine.

Uzimajući u obzir rezolucije Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija koje se odnose na nepoštovanje obaveza Irana u vezi sa obavezom sprečavanja širenja nuklearnog oružja, FATF podsjeća sve države na njihove obaveze prema FATF standardima da se otklone  rizike finansiranja proliferacije koji potiču iz Irana. Takođe, imajući u vidu kontinuirane prijetnje finansiranja terorizma i proliferacije OMU koje potiču iz Irana, kao i činjenicu da akcioni plan Irana ostaje neispunjen, FATF ponavlja svoj poziv svojim državama članicama i poziva sve države da primijene efikasne protivmjere prema Iranu, uključujući sljedeće:

• da se odbija osnivanja filijala, podružnica ili predstavništava finansijskih institucija iz navedene države ili na drugi način da se uzme u obzir činjenice da je relevantna finansijska institucija iz države koja nema adekvatne sisteme za SPNFT;
• da se zabrani finansijskim institucijama da osnivaju filijale ili predstavništva u navedenoj državi, ili na drugi način da se uzmu u obzir činjenice da bi relevantna filijala ili predstavništvo bilo u državi koja nema odgovarajući sistem SPNFT;

• na osnovu rizika, ograničiti poslovne odnose ili finansijske transakcije, uključujući i transakcije virtuelne imovine, sa pomeniutom državom ili licem u toj državi;

• zabraniti finansijskim institucijama i pružaocima usluga u vezi  sa virtuelnom imovinom (VASPs) da uspostavljaju nove korespodentne odnose i zahtjevati od njih da izvrše provjere zasnovane na procjeni rizika  u odnosu na postojeće korespodentne odnose sa finansijskim institucijama i VASP-ovima u navedenoj državi.   

 Kada primjenjuju kontramjere, države treba da obezbijede da se tokovi sredstava koji uključuju humanitarnu pomoć, snabdijevanje hranom i zdravstvenim proizvodima, troškove diplomatskog poslovanja i lični međunarodni transferi (doznake), na odgovarajući način obrađuju na osnovu procjene rizika, uzimajući u obzir rizike finansiranja terorizma ili finansiranja proliferacije koji potiču iz Irana, u skladu sa međunarodnim obavezama. Iran će ostati na listi visokorizičnih država koje imaju značajne strateške nedostatke u svojim sistemima za borbu protiv pranja novca, finansiranja terorizma i finansiranja proliferacije sve dok ne bude u potpunosti sproveden svoj akcioni plan. Kao što je FATF ranije naveo, ukoliko Iran ratifikuje i implementira Palermo konvenciju i Konvenciju o finansiranju terorizma, u skladu sa FATF standardima, FATF će odlučiti o narednim koracima, uključujući i to da li će obustaviti protivmjere. FATF takođe može razmotriti dodatne korake ukoliko Iran ne pokaže dodatni napredak u sprovođenju svog akcionog plana.

 FATF snažno ohrabruje Iran da sarađuje sa FATF-om kako bi se pod hitno ostvario dodatni napredak u sprovođenju njegovog akcionog plana i u potpunosti otklonili sljedeći nedostaci: (1) adekvatna kriminalizaciju finansiranja terorizma, uključujući uklanjanje izuzeća za određene grupe koje „pokušavaju da okončaju stranu okupaciju, kolonijalizam i rasizam“; (2) identifikovanje i zamrzavanje sredstava terorista u skladu sa relevantnim rezolucijama Savjeta bezbednosti Ujedinjenih nacija; (3) obezbeđivanje adekvatnih i propisanih obaveza primjene mjere poznavanja i praćenja poslovanja klijenta; (4) demonstriranje kako vlasti identifikuju i sankcionišu ne-licencirane pružaoce usluga transfera novca/vrijednosti; (5) ratifikaciju i implementaciju Palermo konvencije i Konvencije o finansiranju terorizma i razjašnjavanje sposobnosti pružanja međunarodne pravne pomoći; i (6) obezbeđivanje da finansijske institucije provjere da elektronski transferi sadrže potpune informacije o nalogodavcu i korisniku sredstava.

 DRŽAVE KOJE PODLIJEŽU POZIVU KOJI JE FATF UPUTIO SVOJIM ČLANICAMA I DRUGIM DRŽAVAMA DA PRIMJENJUJU PRODUBLJENE MJERE PROVJERE IDENTITETA I PRAĆENJA POSLOVANJA KLIJENTA (PRODUBLJENE CDD MJERE) PROPORCIONALNO RIZICIMA KOJI PROISTIČU IZ NEDOSTATAKA U VEZI SA DOLJE NAVEDENOM DRŽAVOM.

FATF poziva na primjenu produbljenih CDD mjera ali ne i kontramjera u odnosu na sljedeće države:

 MJANMAR

U februaru 2020. godine, Mjanmar se obavezao da će otkloniti svoje strateške nedostatke. Akcioni plan za Mjanmar je istekao u septembru 2021. godine.

U oktobru 2022. godine, uzimajući u obzir kontinuirani nedostatak  napretka i da većina nedostataka  i dalje nije bila otklonjena  i godinu dana nakon isteka roka za ispunjavanje akcionog plana,  FATF je odlučio  da je neophodno da se preduzmu dodatne aktivnosti  shodno procedurama i FATF pozvao je države članice i apelovao na sve države da primijene produbljene mjere poznavanja i praćenja poslovanja klijenta (produbljene CDD mjere) proporcionalne riziku od Mijanmara. FATF zahtjeva da u okviru primjene produbljenih CDD mjera finansijske institucije povećaju stepen i prirodu praćenja poslovnog odnosa, kako bi se utvrdilo da li te transakcije ili aktivnosti izgledaju neuobičajeno ili sumnjivo. Kada primjenjuju produbljene CDD mjere, države treba da se ne ometaju tokovi sredstava za humanitarnu pomoć, legitimne aktivnosti NPO i doznake. Ukoliko ne bude ostvaren dodatni napredak do oktobra 2026. godine, FATF će razmotriti primjenu protivmjera.

Tokom ovog izvještajnog ciklusa Mijanmar je preduzeo korake za unapređenje svog sistema sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma na sljedeći način: demonstritajući napredak ostvaren u upotrebi finansijsko-obaveštajnih podataka u istragama koje sprovode organi za sprovođenje zakona; demonstrirajući istrage transnacionalnih slučajeva pranja novca koje su podrazumijavle međunarodnu saradnju; demonstrirajući povećanje zamrzavanja/zaplijene o konfiskacije  prihoda stečenih kriminalom, sredstava izvršenja krivičnog djela i/ili imovine ekvivalentne vrijednosti. Mijanmar treba hitno da radi na daljoj implementaciji svog FATF akcionog plana kako bi otlonio strateške nedostatke  uključujući: (1) povećan broj operativnih analiza i dostavljanja informacija od strane finansijsko-obavještajne jedinice, (2) obezbjediti da se istrage pranja novca sprovode u skladu sa rizicima.

Dodatno, FATF konstatuje da prevare i sajber-prevare u Mjanmaru i dalje predstavljaju rasprostranjene i značajne prijetnje povezane sa nezakonitim finansijskim tokovima, uprkos određenim koracima koje je Mjanmar preduzeo u cilju njihovog suzbijanja, uključujući formiranje nacionalnog odbora za borbu protiv internet prevara i ilegalnog kockanja, kao i jačanje regionalne i međunarodne saradnje. FATF poziva Mjanmar da preduzme odgovarajuće mjere radi otklanjanja rizika od nezakonitih finansijskih tokova povezanih sa prevarama i sajber-prevarama i nastaviće saradnju sa Mjanmarom u tom pogledu. U borbi protiv ovih prijetnji nezakonitim finansijskim tokovima, Mjanmar treba da vodi računa o žrtvama trgovine ljudima koje eksploatišu organizovane kriminalne grupe.

Na kraju, kod primjene produbljenih CDD mjera, države treba da obezbijede da se tokovi sredstava za humanitarnu pomoć, aktivnosti legitimnih NPO i transferi novca  ne ometaju i ne obeshrabruju. Ovo se posebo odnosi na napore kod pomoći u slučaju zemljotresa u Mijanmaru. FATF preporznaje da je važno obezbijediti da primjena njegovih preporuka ne utiče negativno i nesrazmjerno na  NPO i da dodatno ne ometa civilno društvo i dostavljanje humanitarne pomoći. FATF će nastaviti da nadzire da li sistem SPNFT u Mijanmaru sprovodi neopravdani  nadzor nad legitimnim finansijskim tokovima .

 Mijanmar će ostati na listi zemalja pozivu FATFa za primjenjuju produbljenih mjere poznavanja i praćenja poslovanja klijenta sve dok se akcioni plan Mijanmara ne ispuni u potpunosti.

Originalno saopštenje na engleskom jeziku možete naći na sljedećem linku: https://www.fatf-gafi.org/en/publications/High-risk-and-other-monitored-jurisdictions/Call-for-action-june-2026.html

[1] OMU- oružje za masovno uništenje