Centar za stručno obrazovanje je u saradnji sa Privrednom komorom Crne Gore i Ministarstvom prosvjete, nauke i inovacija, 27. maja u prostorijama Privredne komore Crne Gore, organizovao događaj pod nazivom „Izgradnja mostova za učenje o održivoj energiji“ u okviru regionalnog projekta RESET (Usluge iz obnovljivih izvora energije u obrazovanju i obukama).

Projekat RESET je dio Zelene agende za Zapadni Balkan, komponente Dekarbonizacija elektroenergetskog sektora, koji sprovodi ERI SEE (Inicijativa za reformu obrazovanja Jugoistočne Evrope), u saradnji sa GIZ-om (Njemačka organizacija za međunarodnu saradnju), uz podršku BMZ-a (Savezno ministarstvo za ekonomsku saradnju i razvoj SR Njemačke).

U pozdravnom govoru, dr Mladen Perazić, direktor Sektora za obrazovanje i kvalitet u PKCG i nacionalni kontakt za biznis u okviru ERISEE organizacije, naglasio je da ovaj događaj nije samo simbol zajedničke saradnje, već i jasan korak ka budućnosti u kojoj će znanje, inovacije i odgovornost oblikovati energetski pejzaž Zapadnog Balkana. Prema njegovim riječima, u okviru projekta RESET pruža se jedinstvena prilika da se spoji ono što često djeluje odvojeno – tehničko obrazovanje i energetska tranzicija.

Sandra Brkanović, samostalna savjetnica za međunarodnu saradnju u Centru za stručno obrazovanje i nacionalni kontakt za obrazovanje u okviru ERISEE organizacije,moderirala je događaj i istakla važnost regionalne saradnje i razvoja stručnog obrazovanja u skladu sa savremenim tržištem rada. Kako je navela, događaj je dio šireg regionalnog pristupa koji se paralelno odvija u još pet ekonomija Zapadnog Balkana (Albaniji, Bosni i Hercegovini, Kosovu, Sjevernoj Makedonij i Srbiji), uz podršku ERISEE-a i GIZ-a kroz RESET projekat. Naglasila je da je fokus događaja na trendovima na tržištu rada u kontekstu zelene tranzicije, novim nastavnim materijalima za obnovljive izvore energije, promociji stručnog obrazovanja i mobilnosti učenika, kao i  mogućnostima finansiranja kroz RCF (Regionalni fond za izazove).

Prisutnima se obratila Tina Šarić, direktorica ERISEE-a koja je predstavila značaj te organizacije u regionu i navela da je ERI SEE regionalna platforma za saradnju u oblasti obrazovanja i obuka, osnovana radi podrške reformama obrazovnih sistema u zemljama jugoistočne Evrope, kao i da ERI SEE funkcioniše kao međuvladina organizacija koja okuplja ministarstva obrazovanja iz sedam zemalja: Albanije, Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Moldavije, Crne Gore, Sjeverne Makedonije i Srbije. Cilj te organizacije je unapređenje obrazovnih reformi kroz regionalnu saradnju i usklađivanje sa evropskim obrazovnim standardima. Istakla je da ERI SEE sprovodi RESET projekat, koji se fokusira na obrazovanje u oblasti obnovljivih izvora energije, u saradnji sa GIZ-om i drugim partnerima. Detalje o projektu, iznijela je Marina Papović, sektorska koordinatorka projekata u ERISEE-u, koja je predstavila ciljeve, aktivnosti i značaj ovog projekta za budućnost stručnog obrazovanja u regionu. RESET projekat, koji finansira GIZ u okviru šire Zelene agende za Zapadni Balkan, traje dvije godine i uključije: rad sa donosiocima odluka u obrazovanju i energetici, podizanje svijesti i promociju stručnog obrazovanja, kao i izradu novih nastavnih materijala. Ona je istakla da je cilj da se kroz 12 nacionalnih događaja širom regiona podstakne upotreba zajedničkih nastavnih materijala i osnaže mladi za zanimanja budućnosti u oblasti zelene energije.

U okviru prve sesije pod nazivom „Izgradnja mostova između energetskog sektora i obrazovanja“, učesnici su imali priliku da čuju izlaganje Aleksandra Macure iz RES fondacije, koji je govorio o politikama obnovljivih izvora energije, aktuelnim tržišnim trendovima, kao i izazovima i mogućnostima za obrazovni sektor u kontekstu dekarbonizacije. Gospodina Macura se bavi istraživanjem, razvojem politika i učešćem u javnom dijalogu u oblasti energije i održivog razvoja i jedan je od ključnih sagovornika kada se govori o energetskoj tranziciji u regionu. On je iznio veliki broj informacija i relevantnih podataka koji se odnose na stanje u energetskom sektoru u Crnoj Gori i uporedio ih sa paramatrima iz regiona i EU.

Marina Braletić iz kompanije Five Group, predstavila je regionalne nastavne materijale za instalaciju i održavanje fotonaponskih elektrana i vjetroelektrana, izrađene u okviru RESET projekta. Poseban fokus u izradi ovih materijala bio je na inovativnom pristupu koji povezuje teorijska znanja sa praktičnim vještinama kroz sistematičan pristup kojim se učenici/polaznici uvode u temu. Materijali sadrže veliki broj slika, šema, instrukcija, korisnih linkova, kvizova, kao i kompletan projekat za izgradnju manje solarne elektrane, koji je autorkama Melaniji Ćalasan i Marini Braletić ustupljen od strane inženjera iz Bosne i Hercegovine. Priručnici su namijenjeni učenicima/polaznicima i nastavnicima/predavačima iz oblasti obnovljivih izvora energije i biće prevedeni na jezike svih šest ekonomija Zapadnog Balkana.

U nastavku je prikazan promotivni spot koji je uradila kompanija Five Group za potrebe promocije upisa u srednje stručne škole, nakon čega je Marija Gošović, Generalna direktorica direktorata za gimnazijsko i stručno obrazovanje iz Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija istakla značaj stručnog obrazovanja kao temelja za zelenu tranziciju i zapošljivost mladih. Ona je poručila da je stručno obrazovanje „pametan izbor“ jer osnažuje mlade znanjima i vještinama koje su tražene na savremenom tržištu rada. Kroz praktičnu nastavu i učenje kroz rad, učenicima se omogućava sticanje konkretnih kompetencija koje ih čine konkurentnijima prilikom zapošljavanja, a ujedno, ono doprinosi razvoju lokalne zajednice i nacionalne ekonomije, posebno u kontekstu održivog razvoja, digitalizacije i tranzicije ka zelenim tehnologijama. Istakla je da iz tih razloga neophodno nastaviti sa jačanjem sistema stručnog obrazovanja i njegovim usklađivanjem sa savremenim izazovima i trendovima.

Tokom događaja, učenici srednjih stručnih škola su podijelili svoja pozitivna iskustva sa projekata mobilnosti, tokom kojih su obavljali praktičnu nastavu u kompanijama u inostranstvu. Ova iskustva su im omogućila da steknu praktične vještine u realnom radnom okruženju, usavrše strane jezike, upoznaju drugačije radne kulture i prošire svoje vidike. Učenici su istakli značaj upisa u stručne škole, naglašavajući da su kroz kvalitetne programe, savremene tehnologije i stručnu praksu dobili konkretna znanja i prilike za profesionalni razvoj. Posebno su naglasili da su zahvaljujući ovom iskustvu shvatili da su izabrali profesije u kojima žele da nastave svoj put, a kontakti koje su ostvarili tokom mobilnosti za mnoge od njih su bili prilika za buduće zaposlenje ili dodatnu edukaciju. Istakli su da ovakva iskustva predstavljaju snažan motivacioni faktor za upis učenika u stručne škole i pokazuju da stručno obrazovanje može da ponudi i međunarodni karakter njihovog učenja i razvoja. Učenici su podijelili i izazove koje su imali po povratku u školu nakon mjesec, dva ili tri provedenih u inostranstvu u kontekstu nadoknade gradiva i ocjenjivanja od strane nastavnika, čime su ukazali na važnost podizanja svijesti nastavnika i uprava škola o značaju podrške ovakvim projektima i iskustvima koja se stiču kroz mobilnost. Predstavnici Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija su iskazali spremnost da podrže inicijativu da se ovaj segment uredi kroz propise i kroz podizanje svijesti o značaju ovakvih projekata.

Događaj je zaključen prezentacijom Svena Dominkovića, regionalnog koordinatora za Bosnu i Hercegovinu i Crnu Goru u okviru Regionalnog fonda za izazove (RCF-WB6), koji je učesnicima predstavio uslove, mogućnosti i korake za apliciranje projektima koji povezuju obrazovanje sa potrebama tržišta rada. On je detaljno predstavio sve faze apliciranja, uključujući pripremu projektne dokumentacije, formiranje konzorcijuma i proces evaluacije. Posebno je naglasio da konzorcijum treba da čine najmanje jedna srednja stručna škola i dva ili više poslodavaca, čime se osigurava direktna veza između obrazovanja i privrede. On je ukazao na višestruke koristi koje škole i poslodavci mogu ostvariti kroz ovaj fond, od unapređenja infrastrukture i opreme za praktičnu nastavu, do jačanja kompetencija nastavnog osoblja i mentora iz privrede. Fond predstavlja značajan mehanizam za podršku dualnom obrazovanju i modernizaciju stručnih škola u regionu Zapadnog Balkana. Rok za prijavu u okviru četvrtog poziva je 6. jun i gospodin Dominković je apelovao na institucije sistema da podstaknu škole da iskoriste mogućnost koja im se nudi.

Događaj „Izgradnja mostova za učenje o održivoj energiji“ još jednom je pokazao koliko je važno strateško povezivanje obrazovanja sa stvarnim potrebama tržišta rada, posebno u kontekstu zelene tranzicije. Kroz prezentaciju RESET projekta, razmjenu iskustava učenika i nastavnika, kao i kroz konkretne smjernice za unapređenje saradnje između škola i privrede, istaknuta je uloga stručnog obrazovanja kao pokretača održivog razvoja, inovacija i zapošljivosti mladih. Događaju su prisustvovali predstavnici Skupštine Crne Gore, Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija Crne Gore, Ministarstva rada i socijalnog staranja, Ministarstva turizma, ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, Privredne komore Crne Gore, Centra za stručno obrazovanje, srednjih stručnih škola i privrednog sektora, čime je potvrđen snažan institucionalni dijalog i spremnost svih aktera da zajednički grade kvalitetan i moderan sistem stručnog obrazovanja usklađen sa zahtjevima zelene ekonomije i održivog razvoja.