Održana deveta sjednica Savjeta za inovacije i pametnu specijalizaciju (S3)

Danas je održana deveta sjednica Savjeta za inovacije i pametnu specijalizaciju, posvećena sumiranju ključnih rezultata sprovedene Strategije pametne specijalizacije i definisanju narednih koraka u izradi nove strategije za period 2026–2031, uključujući finansijsko planiranje, analizu potencijala i jačanje institucionalnog okvira inovacionog sistema Crne Gore.

Na sjednici je predstavljen Završni izvještaj o sprovođenju Strategije pametne specijalizacije za period 2019–2024, kojim je potvrđena realizacija preko 168 miliona eura, odnosno više od 90% ukupno planiranih sredstava, što ukazuje na snažnu institucionalnu posvećenost razvoju inovacija, istraživanja i konkurentnosti. Usvojena ex post evaluacija ove strategije pokazala je da su rezultati u oblastima razvoja vještina, inovacione infrastrukture i podrške privredi nadmašili očekivanja, uz jasne preporuke za dalje unapređenje vidljivosti i koordinacije.

Savjet je usvojio i Plan implementacije pametne specijalizacije za 2025. godinu, kojim je predviđeno 42,48 miliona eura za podršku inovacijama, nauci, tehnološkom razvoju i konkurentnosti, kao nastavak aktivnosti na unapređenju inovacionog sistema uoči usvajanja nove Strategije za period 2026–2031. U okviru priprema za izradu nove strategije, Savjet je usvojio Kvantitativnu i Kvalitativnu analizu inovacionog, naučnog i ekonomskog potencijala Crne Gore.

Kvantitativnom analizom identifikovano je sedam potencijalnih oblasti sa izraženim razvojnim potencijalom, dok je kvalitativna analiza potvrdila pet potencijalno prioritetnih S3 oblasti – turizam, energetiku, ICT, građevinarstvo i hranu – u kojima se prepliću inovacioni, naučni i ekonomski potencijal Crne Gore. Time su se stekli uslovi za početak treće faze izrade Strategije – proces preduzetničkog otkrivanja (EDP), čiji je početak planiran za septembar 2025. godine. Ovaj proces će obuhvatiti strukturisane konsultacije sa predstavnicima privrede, akademije, nauke i javne uprave, s ciljem preciznog definisanja razvojnih prioriteta za novu Strategiju pametne specijalizacije.

Pored navedenog, razmatrani su i drugi strateški dokumenti koji doprinose inovacionom i privrednom razvoju. Savjet se upoznao sa Izvještajem o realizaciji Akcionog plana za sprovođenje Strategije naučnoistraživačke djelatnosti za 2024. godinu, Strategijom regionalnog razvoja sa akcionim planom za 2025, te aktivnostima iz oblasti industrijske politike, energetike i konkurentnosti – uključujući Plan za implementaciju Industrijske politike za 2025–2026 (vrijedan 480,7 miliona eura), Program za unapređenje konkurentnosti privrede (3,5 miliona eura), i Nacionalni energetski i klimatski plan do 2030. godine.

Posebna pažnja posvećena je inovacionoj infrastrukturi. Predstavnici Naučno-tehnološkog parka Crne Gore, Inovaciono-preduzetničkog centra Tehnopolis i Fonda za inovacije Crne Gore predstavili su Izvještaje o radu za 2024. godinu i Planove rada za 2025. godinu, kojima su potvrđeni rezultati i planirani pravci djelovanja ključnih aktera inovacionog sistema. Naglašeno je da ove institucije ostaju stubovi podrške razvoju startapova, istraživačko-razvojnih inicijativa i jačanju ukupne inovacione dinamike u zemlji.

Ministarka prosvjete, nauke i inovacija, prof. dr Anđela Jakšić-Stojanović zahvalila je članovima Savjeta na posvećenosti i doprinosu, ističući da će nova Strategija pametne specijalizacije za period 2026–2031 biti oblikovana kroz inkluzivan i stručan dijalog, sa ciljem da Crna Gora postane moderna, inovativna i konkurentna ekonomija zasnovana na znanju.