Održani okrugli stolovi o Nacrtu zakona o rodnoj ravnopravnosti u Ulcinju i Bijelom Polju

Ministarstvo ljudskih i manjinskih prava, Odjeljenje  za poslove rodne ravnopravnosti, održalo je 14 i 15. januara 2026,  okrugle stolove / javne rasprave o Nacrtu zakona o rodnoj ravnopravnosti u dvije opštine: Ulcinju i Bijelom Polju, uz učešće predstavnika i predstavnica lokalnih samouprava, institucija sistema, organizacija civilnog društva, političkih partija, medija, kao i zainteresovanih građanki i građana.

Cilj ovih skupova bio je da se lokalnim zajednicama predstave ključne novine Nacrta zakona, da se razmotre specifični izazovi na terenu i da se prikupe komentari i prijedlozi koji će doprinijeti unapređenju teksta prije upućivanja Predloga zakona u dalju proceduru.

Na okruglom stolu u Ulcinju održanom 14. januara, posebna pažnja posvećena je značaju rodne ravnopravnosti u lokalnoj zajednici sa izraženom multikulturnom i multietničkom strukturom, u kontekstu pristupa uslugama, zapošljavanju, učešću žena u odlučivanju i vidljivosti žena u javnom prostoru.

Učesnici/e su istakli važnost integrisanja rodne perspektive u lokalne razvojne strategije i budžet opštine,  potrebu za jačanjem uloge službenika/ce za rodnu ravnopravnost na lokalnom nivou; značaj saradnje sa lokalnim ženskim organizacijama i organizacijama koje rade sa manjinama; važnost komunikacije na više jezika kako bi informacije o pravima i mehanizmima zaštite bile dostupne svim građankama i građanima.

Predstavnici/ e Ministarstva su naglasili da Nacrt zakona prepoznaje ulogu lokalnih samouprava u planiranju, sprovođenju i izvještavanju o politikama rodne ravnopravnosti, kao i potrebu za dodatnom podrškom kroz smjernice, obuke i razvoj rodnih indikatora.

 Na javnoj raspravi u Bijelom Polju, 15. januara, u uvodnom izlaganju, načelnica Odjeljenja za poslove rodne ravnopravnosti, Biljana Pejović, istakla je da je cilj novog zakona da rodnu ravnopravnost postavi kao trajno načelo u svim oblastima društvenog života, uz jačanje institucionalnih mehanizama i usklađivanje sa pravom Evropske unije i međunarodnim standardima.

Ona je naglasila da važeći zakon više ne odgovara u potpunosti ni izazovima u praksi, ni obavezama koje je Crna Gora preuzela u procesu evropskih integracija, te da Nacrt zakona uvodi savremene definicije diskriminacije, rodno odgovorno budžetiranje, procjenu rodnog uticaja, obavezu prikupljanja podataka razvrstanih po polu, kao i jaču ulogu lokalnih samouprava, političkih partija i medija.

Učesnicima se obratila i Irena Rakočević, direktorica Direktorata za zaštitu i jednakost lica sa invaliditetom u Ministarstvu ljudskih i manjinskih prava, ujedno i članica radne grupe za izradu zakona. Ona je posebno govorila o intersekcijskoj i višestrukoj diskriminaciji, naglašavajući značaj prepoznavanja specifičnog položaja žena i djevojčica sa invaliditetom i drugih višestruko marginalizovanih grupa, kao i o usklađivanju Nacrta sa standardima Evropske unije u oblasti jednakog postupanja i zaštite lica sa invaliditetom.

Nacrt zakona, između ostalog: uvodi savremene definicije diskriminacije po osnovu pola i roda, uključujući mizoginiju, intersekcijsku diskriminaciju i rodno zasnovano digitalno nasilje; jača sistem opštih i posebnih mjera, koje su privremene, ciljane i zasnovane na podacima; propisuje obavezu rodno odgovornog budžetiranja i integrisanja rodne perspektive u javne politike; naglašava obavezu prikupljanja i objavljivanja statističkih podataka razvrstanih po polu i drugih rodnih indikatora; prepoznaje važnu ulogu lokalnih samouprava, političkih partija i medija u promociji rodne ravnopravnosti.

Poseban segment rasprave u Bijelom Polju odnosio se na institucionalni okvir, u kojem Nacrt zakona predviđa značajnu ulogu Zaštitnika/ce ljudskih prava i sloboda kao tijela za jednakost, ali i osnivanje Agencije za rodnu ravnopravnost kao stručnog i koordinacionog tijela zaduženog za praćenje politika, izradu analiza, razvoj rodnih indikatora, smjernica i obuka, uz fazni pristup njenom uspostavljanju u skladu sa fiskalnim mogućnostima države.

Tokom rasprava u Ulcinju i Bijelom Polju, učesnici/e su posebno istakli: značaj jasnog definisanja obaveza lokalnih samouprava i potrebe za jačanjem lokalnih kapaciteta; važnost izgradnje kapaciteta institucija (obuke, smjernice, podrška iz Ministarstva i buduće Agencije); potrebu za prepoznavanjem i efikasnim sankcionisanjem rodno zasnovanog nasilja, uključujući digitalno nasilje i govor mržnje; važnost rodno razvrstanih podataka i rodnih indikatora za praćenje stanja i planiranje politika; primjenjivost i realnost predloženih kaznenih odredbi u praksi; važnost jasnog razgraničenja nadležnosti između Ministarstva, Zaštitnika/ce i buduće Agencije za rodnu ravnopravnost.

Predstavnici/e  Ministarstva ljudskih i manjinskih prava su naglasili da je Nacrt zakona otvoren za doradu i da će sve sugestije i primjedbe iznešene  tokom javne rasprave, biti pažljivo razmotrene prilikom pripreme Predloga zakona.