Prijateljska poravnanja pred Evropskim sudom: Izbrisane predstavke protiv Crne Gore zbog prekomjerne dužine ustavnosudskih postupaka

Dana 16. aprila 2026. godine Evropski sud za ljudska prava objavio je dvije odluke protiv Crne Gore i to Beloica i drugi protiv Crne Gore i Brankica Gazivoda protiv Crne Gore, koje se odnose na prekomjernu dužinu trajanja postupaka pred Ustavnim sudom Crne Gore.

U odluci Beloica i drugi protiv Crne Gore Evropski sud za ljudska prava je, imajući u vidu sličnost predstavki, odlučio da iste spoji i zajedno ispita, te je, nakon što se uvjerio da su strane u postupku postigle prijateljska poravnanja, razmotrio uslove iz deklaracija koje su podnijele strane u postupku. Sud je utvrdio da su se podnosioci predstavki saglasili da se odreknu svih daljih potraživanja u odnosu na Crnu Goru u vezi sa činjenicama iznijetim u predstavkama, pod uslovom isplate naknada od strane Vlade Crne Gore.

Sud je ocijenio da su postignuta prijateljska poravnanja zasnovana na poštovanju ljudskih prava kako je definisano Konvencijom i Protokolima uz nju i da ne postoje razlozi koji bi opravdali dalje ispitivanje predstavki, te je iste izbrisao sa svoje liste predmeta u skladu sa članom 39 Konvencije.

Na osnovu navedene odluke Evropskog suda za ljudska prava država Crna Gora je u obavezi da podnosiocima predstavki u predmetima:

Beloica protiv Crne Gore i drugi (koji obuhvata 10 predstavki) zbog dužine trajanja postupaka pred Ustavnim sudom Crne Gore, isplati iznose od 1.200,00 eura, odnosno 1.500,00 eura i 1.800,00 eura na ime naknade nematerijalne štete, kao i iznose od po 250,00 eura na ime troškova postupka (osim u jednom predmetu gdje troškovi nijesu dosuđeni), uvećane za bilo koje poreze koji se mogu naplatiti na ove iznose.

Gazivoda protiv Crne Gore zbog dužine trajanja postupka pred Ustavnim sudom Crne Gore, isplati iznos od 1.200,00 eura na ime naknade nematerijalne štete i iznos od 250,00 eura na ime troškova postupka, uvećane za bilo koje poreze koji se mogu naplatiti na ove iznose.

Ova grupa predmeta je u skladu sa praksom Suda razmatrana u okviru tzv. WECL (Well established case law) odnosno već dobro utvrđene sudske prakse u kojoj je Sud u odnosu na Crnu Goru utvrdio povredu prava na suđenje u razumnom roku pred Ustavnim sudom. Prema paksi Suda, razumnost dužine trajanja postupka mora biti procjenjena u svijetlu okolnosti konkretnog predmeta i u odnosu na sljedeće kriterijume: složenost predmeta, ponašanje podnosioca predstavke i relevantnih organa, kao i od kakvog je značaja predmet spora za podnosioca predstavke. U presudi Siništaj protiv Crne Gore (br. 31529/15), Sud je utvrdio povredu člana 6 stav 1 Konvencije zbog prekomjerne dužine trajanja postupka pred Ustavnim sudom (koji je trajao preko 4 godine i 3 mjeseca). Nakon te presude, Sud je donio još 1 presudu i 16 odluka protiv Crne Gore u kojima je obavezao državu Crnu Goru na isplatu pravičnog zadovoljenja podnosiocima predstavki zbog prekomjerne dužine trajanja postupka pred Ustavnim sudom.

Predmetne odluke su konačne i dostupne su na veb stranici Evropskog suda na engleskom jeziku GAZIVODA v. MONTENEGRO i BELOICA AND OTHERS v. MONTENEGRO, dok se prevod istih nalazi na sajtu Kancelarije zastupnika Crne Gore pred Evropskim sudom za ljudska prava Odluka Brankica GAZIVODA protiv Crne Gore i Odluka BELOICA i drugi protiv Crne Gore.