Saopštenje sa 131. sjednice Vlade Crne Gore

Vlada je, na danas održanoj 131. sjednici, kojom je predsjedavao premijer mr Milojko Spajić, utvrdila Predlog zakona o turizmu i ugostiteljstvu sa Izvještajem sa javne rasprave.  Predlogom se, između ostalog, uvode nova načela koja predstavljaju polaznu osnovu za dalju razradu i unapređenje kvaliteta usluga iz oblasti turizma i ugostiteljstva i to:

• očuvanja kvaliteta života lokalne zajednice i nematerijalne baštine;

• regionalne diverzifikacije;

• otpornosti i sigurnosti turističkih destinacija;

• podsticanja upotrebe digitalnih tehnologija i inovacija u razvoju, promociji i unapređenju turističke ponude.

Definisan je pojam turističke regija kao prostorno definisana cjelina sa prepoznatljivim turističkom ponudom, koja obuhvata prirodne, kulturne, istorijske i druge resurse, infrastrukturu i usluge, u kojoj se planira, razvija, upravlja i promoviše turizam sa ciljem zadovoljenja potreba turista i unapređenja kvaliteta života lokalnog stanovništva i predstavlja tržišno i turistički valoriziranu prostornu cjelinu. U odnosu na važeći Zakon, pojam „ekspoziture“ turističke agencije zamijenjen je pojmom podružnice u cilju usaglašavanja sa Zakonom o privrednim društvima. Predlogom zakona propisani su uslovi koje se odnose na visinu sredstava obezbjeđenja, zatim jemstvo za slučaj štete, jemstvo za slučaj insolventnosti, njegov obim i efikasnost. Jedna od značajnijih novina u Predlogu zakona je jasna diverzifikacija turističkih agencija, shodno vrsti usluga koju pružaju i to: iz oblasti odlaznog i dolaznog turizma (organizator putovanja za odlazni i dolazni turizam), koja mora da ima A licencu; iz oblasti dolaznog turizma (organizator putovanja za dolazni turizam), koja mora da ima B licencu; iz oblasti odlaznog turizma (organizator putovanja za odlazni turizam), koja mora da ima C licencu; posrednika (sub-agent), odnosno prodaje paket aranžmana, koja mora da ima D licencu. Prepoznata je i turistička agencija za upravljanje destinacijom (DMC). Oznaku za DMC turističku agenciju može da koristi samo turistička agencija kojoj je Ministarstvo odoborilo i dodijelo tu oznaku, što do sada nije bila praksa. Posebna pažnja posvećena je razvoju seoskog turizma. Predloženim tekstom zakona dati su liberalniji uslovi u pogledu pružaoca usluga u domaćinstvu i seoskom domaćinstvu tako da sada ove usluge mogu pružati članovi uže porodice (vlasnika nepokretnosti, odnosno nosilaca poljoprivrednih gazdinstava) i treća lica, pod uslovima propisanim ovim zakonom).

U smislu direktiva Evropske Unije, Predlogom zakona obezbjeđuje se zaštita korisnika usluga kroz detaljno razrađena prava putnika o informisanju iz ugovora o putovanju u paket aranžmanu i povezanom putnom aranžmanu, zatim kroz obaveze turističke agencije u smislu pružanja i drugih osnovnih informacija prije početka putovanja, kao i kroz zaključivanje ugovora o turističkom paket-aranžmanu. U diskusiji je naglašeno da se prilikom izrade teksta novog zakona vodilo računa da se prioritetno uklone biznis barijere i suvišna administriranja, kao i da se nadležnost organa državne i lokalne vlasti u preduzimanju upravnih aktivnosti i spovođenju postupaka dovede u vezu sa načelima cjelishodnosti, efikasnosti i ekonomičnosti.

Donijeta  je Odluka o broju studenata za upis u prvu godinu osnovnih studija Univerziteta Crne Gore za studijsku 2026/2027. godinu, koji se finansiraju iz  Budžeta Crne Gore.  Odlukom je predviđen upis  u prvu godinu osnovnih studija ukupno 3.159  studenata. Prilikom predlaganja broja studenata, Senat Univerziteta Crne Gore i organizacione jedinice su se rukovodili standardima kvaliteta nastave, brojem nastavnog osoblja, materijalnom osnovom za realizacijom pojedinačnog studijskog programa, prostornim kapacitetima, kao i adekvatnim odnosom broja studenata i nastavnog osoblja. Predloženi broj studenata za upis u prvu godinu studija analiziran je i sa aspekta zapošljivosti i potražnje na tržištu rada u Crnoj Gori.  Na Filozofskom fakultetu ove godine je licenciran osnovni akademski studijski program Specijalna edukacija i rehabilitacija na kojem je, u skladu sa brojem utvrđenim licencom, predviđen upis najviše 30 studenata. Takođe, na Tehnološkom fakultetu licencirana su tri nova osnovna akademska studijska programa, kreirana u skladu sa savremenim naučnim trendovima, razvojnim prioritetima društva i potrebama tržišta rada, i to: Životna sredina i održivi razvoj, Tehnološko inženjerstvo i Prehrambeno i bioprocesno inženjerstvo.  Novi programi predstavljaju dio kontinuiranog unapređenja i inoviranja obrazovne ponude Univerziteta, sa posebnim fokusom na usklađivanje studijskih programa sa potrebama tržišta rada i unapređenje zapošljivosti studenata.

Vlada je donijela Odluku o sadržaju Izvještaja o radu slobodne zone. Odlukom se utvrđuje sadržaj izvještaja koji operator slobodne zone dostavlja Vladi Cme Gore, preko Ministarstva ekonomskog razvoja. Njeno donošenje proizilazi iz potrebe za dosljednom primjenom novog Zakona o slobodnim zonama, kojim je unaprijeđen pravni okvir za osnivanje, upravljanje, nadzor i prestanak rada slobodnih zona u Crnoj Gori. Donošenjem nove Odluke obezbjeđuje se usklađivanje podzakonskog akta sa važećim zakonom, jasna i jedinstvena struktura Izvještaja o radu slobodne zone, unapređenje transparentnosti poslovanja slobodnih zona i efikasnije praćenje i nadzor nad njihovim radom. Odluka je usklađena sa opštim principima i standardima Evropske unije u oblasti carinskog poslovanja, upravljanja slobodnim zonama, transparentnosti poslovanja, digitalnog nadzora nad robnim tokovima i upravljanja rizicima, čime doprinosi ispunjavanju obaveza Crne Gore u procesu pristupanja Evropskoj uniji, naročito u okviru pregovaračkog poglavlja 29 – Carinska  unija.

Usvojen je Pregled napretka u realizaciji Izjave o posvećenosti Crne Gore za sprovođenje Ciljeva održivog razvoja. Dokument je izrađen kako bi se procijenio napredak Crne Gore u sprovođenju Ciljeva održivog razvoja nakon usvajanja Izjave o posvećenosti 2023. godine, identifikovali ostvareni rezultati i izazovi, te definisale oblasti u kojima su potrebne dodatne mjere i ulaganja.  Pregled obuhvata stanje u periodu od 01. 01. 2023. godine do 31. 12. 2025. godine u oblastima koje su prepoznate kao prioritene: socijalna zaštita, zdravlje, obrazovanje, rodna ravnopravnost, ljudska prava, zapošljavanje, zelena tranzicije i institucionalni i finansijski okvir za održivi razvoj. U dokumentu se, između ostalog, ističe da je u izvještajnom periodu ostvaren značajan napredak u realizaciji ciljeva u oblasti smanjenja siromaštva, prava djeteta, zdravlja i tržišta rada. Posebno se izdvaja snažno smanjenje stope izrazite materijalne i socijalne deprivacije (sa 24,0% na 11,0% ukupno, odnosno sa 27,9% na 14,3% među djecom u periodu 2021–2024). Socijalni transferi imaju ključnu ulogu u ublažavanju siromaštva, uz vidljiv efekat na smanjenje stope rizika. Unaprijeđen je normativni i strateški okvir, uz značajna planirana ulaganja u sistem socijalne i dječje zaštite. U zdravstvu su ojačani preventivni programi, povećan obuhvat HPV vakcinacijom i unaprijeđeni skrining programi, dok je na tržištu rada zabilježen rast zaposlenosti (56,4 % u 2024) i smanjenje NEET stope (osoba koje nijesu u procesu obrazovanja, nijesusu zaposlene, niti su u procesu edukacije ili obuke) mladih na 14,2 %. Napredak je ostvaren i u procesu deinstitucionalizacije, uz povećanje udjela djece u hraniteljskim porodicama. Istovremeno, ključni izazovi odnose se na sporije smanjenje stope rizika od siromaštva od planiranog, izražene regionalne razlike i visoku zavisnost od socijalnih transfera. U zdravstvu su prisutni problemi nedovoljnog obuhvata imunizacijom (posebno MMR1), ograničenog obuhvata skrining programa, kao i nedostatka pouzdanih podataka. Dodatno, evidentni su nizak odziv građana i ograničeni resursi za promotivne aktivnosti. Na tržištu rada i dalje je izražen rodni jaz, uz potrebu za većom inkluzijom ranjivih grupa, dok je napredak u ekonomskom osnaživanju žena ograničen.

Vlada je donijela Nacionalnu strategiju biodiverziteta 2026–2031. godine sa Akcionim planom za period 2026–2028. godine. Riječ je o ključnom strateškom okviru za očuvanje jednog od najvrednijih resursa Crne Gore – njenog biodiverziteta. Polazeći od činjenice da su prirodni ekosistemi temelj zdravlja, kvaliteta života, ekonomske stabilnosti i održivog razvoja, Strategija usmjerava aktivnosti države ka zaustavljanju gubitka biodiverziteta, obnovi degradiranih ekosistema i održivom korišćenju prirodnih resursa. Dokument je u potpunosti usklađen sa savremenim međunarodnim standardima, Kunming–Montreal Globalnim okvirom za biodiverzitet i politikama Evropske unije, čime doprinosi ispunjavanju međunarodnih obaveza Crne Gore i njenom procesu pristupanja Evropskoj uniji. Poseban fokus stavljen je na unapređenje sistema zaštite prirode, proširenje i efikasnije upravljanje zaštićenim područjima, restauraciju degradiranih staništa, jačanje sistema monitoringa i donošenje odluka zasnovanih na naučnim podacima. Strategija prvi put uspostavlja integrisani pristup upravljanju biodiverzitetom koji povezuje zaštitu prirode sa razvojnim politikama, prostornim planiranjem i sektorima koji imaju najveći uticaj na prirodne resurse. Među najvažnijim novinama su definisanje jasnih i mjerljivih strateških i operativnih ciljeva, uspostavljanje funkcionalnog sistema monitoringa i upravljanja podacima, razvoj stabilnijih mehanizama finansiranja biodiverziteta u skladu sa BIOFIN pristupom, kao i uvođenje principa provjere usklađenosti razvojnih politika sa ciljevima očuvanja biodiverziteta („biodiversity proofing“). Prvi put se na sistematičan način povezuju ciljevi očuvanja biodiverziteta sa klimatskim politikama, finansijskim planiranjem i procesom evropskih integracija, čime biodiverzitet postaje jedan od ključnih elemenata održivog razvoja Crne Gore.

Donijet je Program podrške investicijama za 2026. godinu. U cilju unapređenja ravnomjernog regionalnog razvoja i jačanja konkurentnosti privrede, Program se zasniva na principima i ciljevima definisanim Zakonom o regionalnom razvoju i Strategijom regionalnog razvoja Crne Gore. Poseban fokus stavlja se na smanjenje regionalnih dispariteta, podsticanje ekonomskih aktivnosti u manje razvijenim područjima i stvaranje održivih uslova za rast i zapošljavanje. U skladu sa strateškim prioritetima, Program podstiče ravnomjernu teritorijalnu raspodjelu investicija, uz dodatne stimulativne mjere za nedovoljno razvijene opštine, naročito u sjevernom regionu. Program podrške investicijama za 2026. godinu ima za cilj snaženje privredne aktivnosti uz jačanje konkurentnosti domaćih proizvoda i usluga kroz podršku investicijama u opremu. Investicije obuhvataju sve vrste ulaganja u nove kapacitete, kao i za proširenja, dogradnju, modernizaciju postojećih ili zamjenu zastarjelih ili istrošenih kapaciteta. Ukupan budžet Programa je 1.349.999 miliona eura i obuhvata dvije programske linije, kojima će se kroz uvećane iznose podrške naglasiti značaj ravnomjernog regionalnog razvoja, ali zadržavajući posebne podsticajne mehanizme podrške za ekonomsko osnaživanje mladih i žena u biznisu, u skladu sa Pravilnikom o utvrđivanju liste stepena razvijenosti jedinica lokalne samouprave. Prva programska linija, u iznosu od 849.999 eura, odnosi se na jedinice lokalne samouprave čiji je stepen razvijenosti do 75 %, odnosno obuhvata prvu, drugu i treću grupu, dok je druga programska linija, u iznosu od 500.000 eura namijenjena jedinicama lokalne samouprave sa stepenom razvijenosti iznad 75 %,  odnosno obuhvata četvrtu, petu i šestu grupu razvijenosti jedinica lokalne samouprave. Na taj način obezbjeđuje se pravičnija raspodjela sredstava i efikasnije ostvarivanje ciljeva regionalne politike.

Vlada je utvrdila  Predlog zakona o izmjeni zakona o jedinstvenog vještačenja invaliditeta, kojim se mijenja samo rok za početak primjene sa 1. jula na 1. decembar 2026. godine, kako bi se obezbijedila potpuna spremnost sistema za njegovo sprovođenje. Predloženim odlaganjem stvoriće se neophodni uslovi za donošenje i implementaciju Metodologije vještačenja, završetak procesa uspostavljanja Zavoda za jedinstveno vještačenje invaliditeta, sprovođenje obuka, licenciranje vještaka, kao i njihovo zapošljavanje, izrada informacionog sistema i uspostavljanje svih organizacionih i tehničkih pretpostavki za nesmetanu primjenu Zakona.

Na današnjoj sjednici, Vlada je razmotrila i više kadrovskih pitanja dostupnih na linku.