Uspjeh digitalizacije mjeri se brojem zadovoljnih građana

 Uspjeh digitalizacije ne treba mjeriti samo brojem elektronskih usluga, već brojem građana koji od njih imaju koristi, a vlade i opštine bi zato trebalo da uklanjaju barijere i pružaju usluge na način koji građanima najviše odgovara.

To je poručeno sa panela „Digitalna lokalna uprava: približavanje javnih usluga građanima” u okviru osmog Digitalnog samita Zapadnog Balkana, koji organizuje Ministarstvo javne uprave pod pokroviteljstvom Vlade Crne Gore, a u partnerstvu sa Savjetom za regionalnu saradnju (RCC) i u okviru predsjedavanja Crne Gore Berlinskim procesom. Generalni sponzor događaja je kompanija MTEL.

Generalna direktorka u Ministarstvu javne uprave Nina Blažić ukazala je da je potrebno, i da sada postoji, adekvatno liderstvo i upravljanje procesom sa centralnog nivoa.

“Moramo razmišljati izvan okvira i izvan onoga što nas ograničava i što je birokratski. Najlakše je reći ‘to nije moja nadležnost’. Formalno, moramo se kretati u okviru svojih nadležnosti, ali to ne znači da ne treba da razmišljamo šire i sprovodimo aktivnosti koje će omogućiti podršku i saradnju od kojih će korist imati i građani i privreda”, jasna je Blažić.

Zato se u svakodnevnom radu, kako je dodala, trude da saradnja sa lokalnim samoupravama bude produktivnija i da se dostignu isti ciljevi.

“U tom smislu, uz podršku i saradnju sa UNOPS-om postavili smo veoma dobru osnovu, i na osnovu tih rezultata sada radimo sa Delegacijom EU i UNOPS-om na strateškijem pristupu i na kreiranju dobre pozicije za lokalne samouprave u pogledu sistema za elektronsko upravljanje dokumentima, digitalizacije registara, elektronske dostave itd. Nadam se da ćemo sljedeće godine početi primjenu ovog projekta i da će to biti promjena koja nam je potrebna, odnosno prelazak sa uspješnih pilot-projekata na strateška rješenja koja se mogu replicirati u svim opštinama”, rekla je Blažić.

Potrebne su, kako smatra, moderne lokalne samouprave koje će imati digitalizovane sopstvene procese.

“To je osnova za digitalizaciju usluga, za bolje usluge na lokalnom nivou za građane i privredu. Tako da se nadam da će naše opštine za tri godine biti potpuno digitalizovane, organizovane i optimizovane, kako bi zaista bile servis svojim građanima”, poručila je Blažić.

Šef programa u Kancelariji UNOPS-a za više zemalja Jugoistočne Evrope Marko Vujačić kazao je da se digitalna transformacija prečesto shvata i poistovjećuje sa nabavkom hardvera i softvera, a transformacija je mnogo više od toga i svakako uključuje upravljačke aranžmane, regulatornu reformu, okvir, pravilno planiranje budžeta i, naravno, resurse, kako bi rješenja bila svrsishodna.

“Nijedan hardver ni softver neće riješiti nejasne procese, komplikovane procedure, rascjepkane nadležnosti i nedostatak koordinacije. Zato mislim da je važno da u našim narednim naporima zaista pristupimo ovim pitanjima sa razumijevanjem da su to duboke institucionalne i organizacione reforme, a ne samo hardver i softver”, jasan je Vujačić.

Prema njegovim riječima, u Crnoj Gori postoji dio usluga koje zapravo ne funkcionišu kako treba ili nijesu relevantne i zato je važno lokalno vlasništvo nad procesima.

“Šta god da radimo, a tiče se lokalnog nivoa, podrazumijeva da nam je potreban snažan angažman i doprinos opština u redizajniranju opštinskih procedura i razvoju rješenja. I naravno, lokalne samouprave, budući da zastupaju interese građana i u direktnom su kontaktu sa njima, biće i kanal za identifikovanje potreba i propusta. Treća stvar koju bih želio da naglasim je održivost, odnosno planiranje održivosti od samog početka”, rekao je Vujačić.

Dodao je i da su veoma važni tehnička održivost i, naravno, resursi.

“Potrebna nam je administracija na lokalnom nivou koja ima znanje i kapacitet, potrebna nam je i digitalna pismenost krajnjih korisnika. I na kraju, naravno, budžet. Nije riječ samo o budžetu za razvoj, već i za održavanje”, istakao je Vujačić.

Volio bi da u narednom periodu većina građana u bilo kojoj crnogorskoj opštini iz svojih dnevnih soba, preko jedinstvenog digitalnog portala, sa manje od 10 klikova, može da zadovolji neke od svojih potreba, da dobije uvjerenje, izvrši niz različitih plaćanja, prijavi probleme, podnese zahtjeve i da ne treba da ide od jednog do drugog šaltera, od jedne do druge institucije.

Profesor Živko Kokolanski iz Sjeverne Makedonije smatra da bi bila velika zabluda kada bismo smatrali da opštine treba same da obezbijede digitalnu infrastrukturu i znanje o naprednim digitalnim tehnologijama.

“Mislim da treba da rade ono što zaista znaju, a to je da se bave problemima građana, da se uključe u te probleme i pronalaze rješenja. Digitalizacija treba da se obezbijedi na drugom mjestu. Jedan od stubova usluga je ‘testiraj prije nego što investiraš’, gdje se mogu izraditi prototipovi za neko konkretno rješenje ili konkretan problem u vezi sa digitalizacijom koji opštine mogu imati, ali i pružanje specijalizovanih obuka, kroz koje digitalno znanje administracije zaista može da poraste i da se kvalitetno prati proces digitalizacije”, rekao je Kokolanski.

Ukazao je da evropski digitalni inovacioni habovi mogu brzo podržati čak i male opštine da obezbijede digitalno rješenje koje može koristiti cijelom društvu.

“Zaista mislim da opštine ne treba da se fokusiraju na digitalnu infrastrukturu i napredno digitalno znanje, već da traže pomoć od evropskih digitalnih inovacionih habova koje svi imamo u svojim zemljama”, rekao je Kokolanski.

Priželjkuje da mnogo više opština ima pristup i dobija usluge od evropskih digitalnih inovacionih habova.

“Volio bih da vidim znatno unaprijeđenu digitalnu zrelost opština, budući da naše iskustvo trenutno pokazuje da ona nije na nivou na kojem bismo željeli. I na kraju, volio bih da prestanemo da brojimo usluge koje pružamo, već da u narednih nekoliko godina brojimo građane koji su imali koristi od naših usluga”, jasan je Kokolanski.

Koordinator u Jedinici za digitalnu transformaciju u Prištini Arben Damoni pojasnio je da su organizovali radionice u različitim opštinama kako bi vidjeli da li neke procedure mogu donijeti suštinske koristi lokalnim samoupravama.

“Analiza troškova i koristi koju je uradila SIGMA mnogo nam je pomogla. Pokazala je smanjenje od 90 odsto u pogledu ušteda samo na papiru, za životni događaj rođenja djeteta. Dakle, to je početni pristup. Drugi korak je centralizacija samih usluga. Opštine napreduju u tom pogledu. To smo vidjeli na primjeru zdravstvenog informacionog sistema i vidimo da se to može primijeniti na sve opštine”, rekao je Damoni.

Smatra da je potrebno dizajnirati sisteme tako da budu svjesni sajber bezbjednosti.

“Sajber bezbjednost na prvom mjestu, privatnost podataka na prvom mjestu i da budu pristupačni, uz primjenu svih standarda. Jedan pristup je poslovanje bez papira. Ne želimo više papir”, kazao je Damoni.

FOTO:Uspjeh digitalizacije mjeri se brojem zadovoljnih građana